Jajka należą do tych produktów, które kupujemy niemal automatycznie, a mimo to przy półce często wraca to samo pytanie: białe czy brązowe? Ciemniejsza skorupka bywa kojarzona z lepszym chowem i bardziej wartościowym składem, lecz w praktyce nie jest prostym wskaźnikiem jakości. Warto wiedzieć, na co naprawdę zwracać uwagę, by wybierać jajka świeże, bezpieczne i dopasowane do własnych oczekiwań.
Ekspresowy test na sprawdzenie świeżości jajek
Kolor skorupki to przede wszystkim kwestia genów
Białe, brązowe, a czasem także niebieskawe lub zielonkawe jajka różnią się pigmentem odkładanym w skorupce przez konkretną rasę kury. W brązowych jajach dominuje protoporfiryna IX; nie przenika ona jednak do wnętrza w sposób, który czyniłby jajko automatycznie bardziej odżywczym. Zawartość białka, tłuszczu czy cholesterolu zależy znacznie bardziej od wielkości jajka, diety nioski i jej warunków utrzymania niż od koloru skorupki.
W badaniu "A Comparison of Selected Quality and Compositional Characteristics of Brown and White Shell Eggs: III. Composition and Nutritional Characteristics", przeprowadzonym na Texas A&M University w College Station w USA, P.A. Curtis, F.A. Gardner i D.B. Mellor porównali jaja od trzech komercyjnych linii niosek białoskorupowych i trzech brązowoskorupowych. Autorzy wykazali jedynie niewielkie różnice w wybranych parametrach składu, a nie przewagę żywieniową jaj brązowych.
Badania pokazują: nie oceniaj jajka po skorupce
Czy ciemniejsza skorupka znaczy, że jajko jest zdrowsze? Nie zawsze. W badaniu "The Variability of Quality Traits of Table Eggs and Eggshell Mineral Composition Depending on Hens’ Breed and Eggshell Color" naukowcy z Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie oraz Instytutu Agrofizyki PAN ocenili 180 jaj od ras o różnych barwach skorupy. Kamil Drabik, Małgorzata Karwowska, Karolina Wengerska, Tomasz Próchniak, Agnieszka Adamczuk i Justyna Batkowska stwierdzili, że ciemnobrązowe skorupy mogły być grubsze i bardziej wytrzymałe, ale wpływ koloru na inne cechy był zmienny i powiązany z rasą nioski.
Podobny wniosek przyniosła analiza jaj dostępnych w handlu detalicznym w USA. Deana R. Jones, Michael T. Musgrove, K.E. Anderson i H.S. Thesmar nie wskazali jednego typu jaj – białych lub brązowych – który konsekwentnie wygrywałby jakością.
Jak wybierać jajka podczas zakupów?
Ja nie kieruję się kolorem. Wybieram jaja z czystą, suchą i niepopękaną skorupką, sprawdzam datę minimalnej trwałości oraz przechowywanie w sklepie. Pęknięcie zwiększa ryzyko zanieczyszczenia, a świeżość jaj ma większe znaczenie dla konsystencji białka niż odcień skorupki.
Warto też czytać kod na jajku: 0 oznacza chów ekologiczny, 1 – wolny wybieg, 2 – ściółkowy, a 3 – klatkowy. To informacja o systemie chowu, nie o wartości odżywczej konkretnej sztuki. W Polsce data minimalnej trwałości jaj wynosi maksymalnie 28 dni od zniesienia; po zakupie lepiej trzymać je w lodówce.
