Poszłam na halę targową w Gdyni. Od razu zwróciłam uwagę na swojskie jajka i ich cenę

Gwar rozmów, zapach świeżego pieczywa i stoiska z warzywami i owocami, które mienią się wszystkimi kolorami tęczy, to niepowtarzalny klimat zabytkowej gdyńskiej hali targowej. Gdy podeszłam do jednego ze stoisk z jajami, moje oko natychmiast przykuły wyściełane słomą kosze wiklinowe oraz starannie ułożone wytłaczanki.

Ceny widniejące na tabliczkach od razu pokazały odczuwalny dystans dzielący halę od popularnych dyskontów. Najmniejsze jajka w rozmiarze M wyceniono na 1,50 zł za sztukę. Za większy rozmiar L trzeba zapłacić 1,60 zł lub 1,80 zł, natomiast te największe (rozmiar XL), pochodzące z ekologicznych zagród i wolnego wybiegu, kosztują od 1,80 zł do równej dwójki za sztukę. Wydatek rzędu 15-20 zł za wytłaczankę nie odstrasza jednak kupujących, a przed stoiskami nieustannie ustawiają się kolejki.

Wyższa cena wynika przede wszystkim z realiów ekonomicznych mniejszych, lokalnych gospodarstw rolnych. Utrzymanie niosek w systemie wolnowybiegowym lub ekologicznym, gdzie ptaki mają stały dostęp do świeżego powietrza, zielonego wybiegu i żywią się naturalnym ziarnem bez sztucznych stymulatorów wzrostu, generuje znacznie wyższe koszty niż przemysłowy chów masowy.

Przekłada się to jednak na walory użytkowe i kulinarne: jajka od kur z wolnego wybiegu cechują się grubszą, twardszą skorupką, wyższą zawartością kwasów tłuszczowych omega-3 oraz naturalnie wybarwionym żółtkiem o wyrazistym, głębokim smaku, którego na próżno szukać w najtańszych jajach klatkowych.

Kupując jajka na targowiskach i rynkach, warto jednak zachować czujność i wiedzieć, jak nie dać się oszukać. Nieuczciwi handlarze potrafią kupować w hurtowniach najtańsze jaja z chowu klatkowego, zmywać z nich przemysłowe pieczątki i sprzedawać z kosza jako "od wiejskiej kurki" po mocno zawyżonej cenie. Na gdyńskiej hali na szczęście panuje pełna transparentność.

Najlepszą gwarancją jakości i legalności towaru jest wyraźny stempel z kodem producenta wybity na skorupce (obowiązkowy w obrocie handlowym w Unii Europejskiej). Kluczowa jest pierwsza cyfra kodu:

• 0 – chów ekologiczny (pasza eko, wolny wybieg),
• 1 – chów na wolnym wybiegu,
• 2 – chów ściółkowy,
• 3 – chów klatkowy.

Dalsze litery (np. PL) oznaczają kraj pochodzenia, a kolejne 8 cyfr tworzy weterynaryjny numer identyfikacyjny konkretnej fermy. Daje to pełną identyfikowalność i pewność, że kupujemy produkt świeży, pochodzący z zarejestrowanej hodowli i przebadany pod kątem obecności bakterii Salmonella.

Zwolnieni z obowiązku stemplowania poszczególnych jaj są wyłącznie drobni rolnicy utrzymujący do 350 kur niosek, którzy sprzedają je bezpośrednio konsumentowi na lokalnym targowisku lub w swoim gospodarstwie. W takim przypadku przy koszu musi jednak obowiązkowo znajdować się czytelna tabliczka podająca imię, nazwisko oraz pełny adres producenta.

Z kolei rolnicy posiadający większe stada (powyżej 350 niosek), nawet przy sprzedaży bezpośredniej z kosza na rynkowym stoisku, mają bezwzględny obowiązek stemplowania każdego jaja kodem weterynaryjnym.