To jedna z najstarszych polskich zup. Jadano ją w Środę Popielcową i w wielkim poście

W tradycyjnej kuchni polskiej postny barszcz biały był jedną z najważniejszych zup okresu Wielkiego Postu. Przygotowywany bez mięsa, wędlin i nabiału, opierał się na prostych, łatwo dostępnych składnikach. Jego podstawą był zakwas z mąki pszennej, który nadawał potrawie charakterystyczny, lekko kwaśny smak. W czasach, gdy post przestrzegano znacznie surowiej niż dziś, taka zupa stanowiła codzienny element jadłospisu zarówno w domach chłopskich, jak i szlacheckich.

Postny barszcz biały różnił się od dzisiejszej, świątecznej wersji przede wszystkim skromnością. Nie dodawano do niego kiełbasy, boczku ani jajek, nie zabielano go śmietaną. Smak budowano przy pomocy czosnku, cebuli, liścia laurowego, ziela angielskiego, a często także suszonych grzybów. W niektórych regionach podawano go z gotowanymi ziemniakami lub kaszą, które czyniły danie bardziej sycącym.

Zupa ta doskonale wpisuje się w ideę kuchni sezonowej i oszczędnej. Składniki potrzebne do jej przygotowania były dostępne przez cały rok – mąka, czosnek, suszone grzyby czy przyprawy przechowywano w spiżarniach przez wiele miesięcy. Dzięki fermentowanemu zakwasowi barszcz zyskiwał nie tylko smak, ale również naturalne właściwości konserwujące i wspierające trawienie.

Dziś postny barszcz biały przeżywa swój mały renesans. Coraz częściej sięgają po niego osoby poszukujące tradycyjnych receptur, kuchni roślinnej lub inspiracji dawnymi smakami. To zupa prosta, a jednocześnie wyrazista – idealna nie tylko na czas postu, lecz także jako lekki, rozgrzewający posiłek w chłodne dni.

Składniki:

• 1 litr zakwasu na barszcz biały (pszenny),
• 1 litr wody lub lekkiego wywaru warzywnego,
• 1 cebula,
• 2 ząbki czosnku,
• 1 liść laurowy,
• 2 ziarna ziela angielskiego,
• garść suszonych grzybów,
• 2 łyżki oleju roślinnego,
• sól i pieprz do smaku,
• ugotowane ziemniaki do podania.

Sposób przygotowania:

1. Suszone grzyby zalej ciepłą wodą i odstaw na około 30 minut, następnie pokrój.
2. W garnku rozgrzej olej i zeszklij drobno posiekaną cebulę.
3. Dodaj czosnek, liść laurowy, ziele angielskie oraz grzyby, chwilę podsmaż.
4. Wlej wodę lub wywar warzywny i gotuj na małym ogniu około 10–15 minut.
5. Dodaj zakwas, wymieszaj i gotuj jeszcze kilka minut (nie doprowadzając do intensywnego wrzenia).
6. Dopraw solą i pieprzem do smaku.
7. Podawaj gorący barszcz z ugotowanymi ziemniakami.