Zalegają na dziale z owocami, bo prawie nikt w Polsce nie kupuje. Potężna dawka witaminy C i błonnika

W sklepach z owocami czasem pojawia się niewielka kulka ukryta w cienkiej, suchej osłonce przypominającej papierowy lampion. To miechunka, czyli owoc rośliny z rodzaju Physalis. W wielu krajach jest dobrze znana, jednak w Polsce w dalszym ciągu spogląda się na nią z przymrużeniem smaku. Jej wygląd intryguje, ale jeszcze ciekawszy okazuje się jej skład. Miechunka oferuje witaminę C, karotenoidy oraz błonnik, a także liczne związki roślinne analizowane w badaniach dotyczących diety i ogólnego zdrowia. Ten mały, uroczy owoc daje do zrozumienia, że mniej znane produkty są w stanie wprowadzić do jadłospisu interesujące wartości odżywcze oraz nowy, nieznany smak.

Miechunka to owoc rośliny należącej do rodzaju Physalis z rodziny psiankowatych, czyli tej samej grupy botanicznej, do której zalicza się pomidora. Najczęściej spotykana w handlu odmiana to miechunka peruwiańska, czyli Physalis peruviana. Roślina pochodzi z rejonów Ameryki Południowej, przede wszystkim z terenów Peru, Kolumbii oraz Ekwadoru. Tam od dawna jest elementem lokalnej diety i jest uprawiana na plantacjach położonych nawet na wysokości ponad 2000 metrów nad poziomem morza.

Do Europy trafiła wraz z handlem międzykontynentalnym, jednak przez długi czas brano ją za roślinę ozdobną. Obecnie jej owoce są produkowane w wielu cieplejszych regionach świata. Duże plantacje znajdują się między innymi w Kolumbii, Republice Południowej Afryki oraz w niektórych krajach Azji. W Polsce roślina może rosnąć w ogrodach oraz tunelach foliowych, jednak nasz klimat ogranicza skalę uprawy.

Miechunka intryguje przede wszystkim nietypową budową owocu. W miarę dojrzewania kielich kwiatowy rośliny zaczyna się powiększać i tworzy cienką, papierową osłonę otaczającą owoc. W jego wnętrzu rozwija się pomarańczowa jagoda o średnicy około 1 do 2 centymetrów. Taka osłona działa jak naturalne opakowanie. Ogranicza wysychanie owocu oraz częściowo chroni go przed uszkodzeniami i drobnymi owadami. W trakcie dojrzewania zmienia się również jej kolor. Najpierw jest zielona, później staje się słomkowa i krucha. Gdy "lampion" zaczyna lekko pękać i odsłaniać owoc, jest to często sygnał, że miechunka osiągnęła pełną dojrzałość. Taki sposób ochrony owocu w świecie roślin jadalnych pojawia się niezwykle rzadko.

Miechunka oferuje kilka witamin oraz składników mineralnych, które pojawiają się również w wielu innych owocach, ale w jej przypadku występują one w bardzo korzystnych proporcjach. W jej miąższu znajduje się między innymi witamina C, czyli związek potrzebny do syntezy kolagenu oraz prawidłowego działania układu odpornościowego. Owoce zawierają także karotenoidy, czyli barwniki roślinne, z których część organizm przekształca w witaminę A. W analizach składu wykrywa się również niewielkie ilości witaminy E oraz witamin z grupy B, takich jak niacyna i witamina B1. Wśród składników mineralnych najczęściej wymienia się potas, fosfor oraz żelazo. Pojawia się też błonnik pokarmowy, który odpowiada za strukturę miąższu i wpływa na tempo trawienia węglowodanów. Dzięki temu te niewielkie owoce wnoszą do diety całkiem niezłą porcję składników odżywczych.

Oprócz witamin i minerałów miechunka zawiera także liczne związki roślinne analizowane w badaniach dotyczących diety. Wśród nich pojawiają się polifenole, czyli szeroka grupa substancji wytwarzanych przez rośliny do ochrony samych siebie. W owocach wykryto między innymi kwasy fenolowe oraz flawonoidy. W analizach laboratoryjnych zwraca na siebie uwagę również obecność witanolidów, czyli specyficznych związków steroidowych spotykanych u roślin z rodziny psiankowatych. Substancje te bada się pod kątem ich wpływu na procesy zapalne oraz reakcje komórek na stres oksydacyjny. Stres oksydacyjny to sytuacja, w której nadmiar wolnych rodników uszkadza struktury komórkowe, przez co się np. szybciej starzejemy. Część badań dotyczy także ekstraktów z liści i łodyg rośliny. Warto jednak pamiętać, że wyniki badań laboratoryjnych nie zawsze przekładają się na działanie przy spożywaniu racjonalnych ilości owoców.

Smak miechunki najczęściej opisuje się jak połączenie słodyczy oraz dosadnej kwasowości. W dojrzałych owocach pojawia się również lekka nuta przypominająca ananasa, a nawet i agrest. Miąższ jest soczysty i zawiera drobne, miękkie nasiona podobne do tych spotykanych w pomidorach koktajlowych. Owoce można jeść na surowo po usunięciu papierowej osłony. Pasują idealnie na dodatek do sałatek owocowych, deserów, jogurtów oraz owsianek. W wielu krajach wykorzystuje się je również w daniach wytrawnych. Lekko kwaśny smak dobrze łączy się z mięsem drobiowym, rybami oraz serami. Z owoców przygotowuje się także dżemy, konfitury oraz sosy do deserów. Warto pamiętać, że niedojrzałe owoce mają bardziej cierpki smak. Najlepszy aromat pojawia się wtedy, gdy owoc osiąga intensywnie pomarańczowy kolor.

Miechunka w wielu krajach Europy w dalszym ciągu pojawia się dość rzadko, ponieważ jej uprawa i dystrybucja jest trudniejsza niż w przypadku innych owoców. Owoce te są niewielkie i delikatne, dlatego wymagają starannego zbioru oraz transportu. Roślina najlepiej rośnie w cieplejszym klimacie, a w chłodniejszych regionach sezon uprawy jest krótki. To ogranicza lokalną produkcję, przez co owoce zazwyczaj trafiają do sklepów z importu, najczęściej z Ameryki Południowej lub Afryki. Wiele osób widzi je głównie w formie dekoracji deserów w restauracjach i nie kojarzy ich z codziennym jedzeniem. Dodatkowo miechunka jest droższa od popularnych owoców sezonowych, dlatego rzadziej pojawia się w naszym repertuarze żywieniowym. Zainteresowanie pomału rośnie, ponieważ moda na odkrywanie mniej oczywistych roślinnych produktów mocno nabiera tempa.

Miechunka to owoc, który łatwo przeoczyć na sklepowej półce, choć kryje w sobie ciekawy smak oraz bardzo interesujący skład. Jej specyficzna budowa, pochodzenie oraz obecność przeróżnych związków roślinnych przyczynia się do tego, że coraz częściej pojawia się w rozważaniach o urozmaiconej diecie i naszych deserach. Warto spróbować jej przynajmniej raz, aby poznać owoc, który w wielu regionach świata od dawna jest ważnym elementem codziennego jadłospisu.