W Piątki często pojawiają się w polskich domach. Mało kto wie, co naprawdę zawierają

Paluszki rybne od lat są szybkim i wygodnym sposobem na przemycenie ryby do diety. Dzieci je lubią, dorośli traktują jak prostą kolację lub awaryjny obiad na szybko. Paluszki rybne trochę brzmią tak, jakby dominowała w nich ryba, ale niestety nie zawsze tak jest. Warto więc sprawdzić, co naprawdę znajduje się w tych złocistych paluszkach i czy rzeczywiście można je uznać za rybne, czy bardziej z dodatkiem ryby.

Paluszki rybne pojawiły się w połowie XX wieku pod przykrywką sposobu na ograniczenie marnowania ryb, ale głównie chodziło o wykorzystanie surowca, który nie nadawał się do sprzedaży w postaci filetów. Pomysł najprawdopodobniej narodził się w Wielkiej Brytanii, gdzie przetworzona ryba w panierce szybko stała się popularnym daniem dla zabieganych rodzin.

Z czasem produkt rozprzestrzenił się po całej Europie i trafił także do Polski, a tu wpisał się w trend gotowych, "lepszej jakości" potraw. Ich sukces wynikał z prostoty, ponieważ wystarczyło kilka minut w piekarniku lub na patelni, by otrzymać dość tanie danie zawierające rybę.

W typowych paluszkach rybnych znajduje się mięso rybne mielone lub rozdrobnione, które jest jedynie częścią całego produktu. Najczęściej wykorzystuje się ryby morskie, takie jak mintaj, dorsz lub morszczuk, ale oprócz nich w składzie pojawia się także woda, skrobia, tłuszcze roślinne i przyprawy. Zewnętrzna panierka to mieszanka mąki, bułki tartej, oleju i substancji utrzymujących chrupkość po obróbce termicznej.

W tańszych produktach część ryby zastępują wypełniacze i aromaty, które za zadanie mają poprawę smaku oraz wyglądu. Dlatego dwa podobne opakowania mogą znacznie różnić się wartością odżywczą i ilością zawartej w nich ryby. W droższych wersjach stosuje się filety z ryb, a nie mieloną rybną masę, więc wnętrze zachowuje naturalną strukturę i posiada większą wartość odżywczą.

Zawartość ryby w paluszkach różni się bardzo wyraźnie w zależności od producenta. W najlepszych produktach to około 60-70% masy, ale w tańszych wersjach jest jej znacznie mniej, czasem jedynie 30-40%. Reszta to panierka, woda, skrobia oraz tłuszcze, czyli składniki, które zwiększają objętość i poprawiają konsystencję.

Warto zwracać uwagę na etykiety, bo nazwa "paluszki rybne" nie oznacza automatycznie, że mamy do czynienia z dużą ilością ryby. Różnicę odczuwa się również podczas jedzenia, ponieważ produkty z wysoką zawartością mięsa mają włóknistą, zwartą teksturę, a te z mniejszą ilością ryby są bardziej miękkie i jednolite. To potwierdza, że taka sama wizualność nie gwarantuje nawet podobnej wartości ani składu.

Paluszki rybne same w sobie nie są wybitnie tłuste, a ilość tłuszczu zależy głównie od sposobu przygotowania, ponieważ smażone wchłaniają znacznie więcej oleju niż pieczone. Średnio 100 gramów paluszków to około 200-250 kcal, z czego większość pochodzi z węglowodanów, a nie z białka. Sól też jest w nich ukrytym problemem, bo w wielu wersjach jest jej zdecydowanie za dużo.

Z tego powodu paluszki rybne trudno z automatu uznać za pełnowartościowy zamiennik ryby. Od czasu do czasu mogą pojawić się w menu, ale najlepiej jeśli wybierzesz wersję pieczoną i podasz ją ze składnikami bilansującymi, które zwiększą wartość całego posiłku.

Przy wyborze paluszków rybnych należy zawsze uważnie czytać etykietę. Najlepsze produkty to te, w których mięso ryby, najlepiej w formie fileta, znajduje się na pierwszym miejscu listy składników. Jeśli ilość ryby przekracza 60% całego wyrobu to naprawdę dobry znak. Jeśli zamiast fileta widzisz "farsz rybny" lub "mięso rybne mielone", może to oznaczać, że składnik ten jest gorszej jakości. Im krótszy skład panierki, tym lżejsza głowa i układ trawienny. Mąka, przyprawy i symboliczny tłuszcz to wersja, której można zaufać.

Warto unikać produktów z długą listą dodatków, takich jak skrobia modyfikowana, konserwanty lub substancje z nazwami trudnymi nawet do przesylabowania. Kolejny aspekt to pochodzenie ryby. Certyfikowane połowy są po to, by ryba trafiała na talerz bez poczucia, że gdzieś w oceanie ubyło jej za dużo. Jeżeli trafimy na produkt spełniający powyższe kryteria, mamy spore szanse na to, że paluszki rybne rzeczywiście zawierają solidną porcję ryby, a nie głównie panierkę i dodatki.

Paluszki rybne mają swoje słabsze i mocniejsze strony, ale w jednym sprawdzają się zaskakująco dobrze. Dla osób, które rzadko jadały ryby i nie są jeszcze przyzwyczajone do ich naturalnego smaku, tego typu produkty mogą być łagodnym początkiem. Delikatny posmak rybny może pomóc w oswojeniu się z rybnymi nutami i zrobić pierwszy krok w stronę pełniejszych, bardziej naturalnych form. Choć zawierają białko i składniki mineralne to nie dorównują świeżej rybie pod względem wartości odżywczych.

Ich głównym minusem jest wysoki stopień przetworzenia, obecność panierki i często duża ilość soli. Uwzględnianie ich od czasu do czasu nie zaszkodzi, tym bardziej jeśli wybierzesz produkt z większą zawartością rybiego mięsa i przygotujesz go w piekarniku bez użycia dodatkowego tłuszczu. Dobrze łączyć je z warzywami, żeby posiłek był bardziej zrównoważony zdrowotnie. To kompromis między wygodą a świadomością, że nie każda ryba w panierce jest czysto rybnym daniem.

Paluszki rybne to wygodne rozwiązanie na szybki obiad, lecz trudno traktować je jak pełnowartościową rybę. Wiele zależy od jakości i sposobu przygotowania. Paluszki z większą ilością ryby najlepiej przygotować w piekarniku, ponieważ zachowają wtedy swoją lekkość i nie będą zawierać przesadnej ilości tłuszczu. Warto jednak pamiętać, że największą wartość ma ryba w swojej naturalnej postaci, a nie ta schowana w panierce.