Serbowie przekładają gryczane naleśniki serem i zapiekają. Heljdopita syci na długo

Katarzyna Gileta
Heljdopita Heljdopita
Źródło zdjęć: © Adobe Stock

To nie jest ani zwykły naleśnik, ani klasyczna zapiekanka. Heljdopita to serbski specjał z gryczanych placków przekładanych serem, kajmakiem i jajkami. Kroi się ją przed pieczeniem, a potem podaje na ciepło, najlepiej z jogurtem lub kefirem.

Heljdopita, nazywana także heljdušą lub eljdopitą, pochodzi z zachodniej i południowo-zachodniej Serbii. Jest szczególnie mocno związana z okolicami miasta Užice oraz regionem Zlatar — górskim obszarem niedaleko Nova Varoš, znanym z hodowli bydła, tłustych serów i uprawy gryki.

To właśnie lokalne produkty tworzą charakter tego dania. W tradycyjnej wersji wykorzystuje się grykę z regionu Zlatar, pełnotłusty zlatarski ser oraz kajmak. Gryka ma tam długą tradycję i bywa nazywana "królową gór", dlatego trafia nie tylko do pieczywa czy kasz, lecz także do naleśników.


WIDEO
Farsz do pierogów zawiń w naleśniki. Rodzina będzie zachwycona takim obiadem


Naleśnikowy tort, który początkowo był przystawką

Heljdopita wygląda trochę jak wytrawny tort naleśnikowy. Gryczane placki układa się warstwami, a między nimi rozprowadza płynne nadzienie z sera, kajmaku, jajek i mleka. Całość trafia do piekarnika, gdzie masa ścina się, a naleśniki miękną i przechodzą mleczno-serowym smakiem.

W Serbii danie często podaje się jako przystawkę podczas rodzinnych spotkań i uroczystości. W regionie Zlatar mówi się jednak, że trudno poprzestać na małym kawałku. Heljdopita jest na tyle sycąca, że spokojnie sprawdza się jako śniadanie, brunch albo ciepła kolacja.

Przed pieczeniem trzeba ją pokroić

Najciekawszy element przygotowania pojawia się tuż przed wstawieniem formy do piekarnika. Heljdopitę kroi się na porcje jeszcze przed pieczeniem. Dzięki temu płynne nadzienie dostaje się między warstwy naleśników, a po upieczeniu nie trzeba walczyć z rozjeżdżającymi się kawałkami.

Wierzch powinien się lekko zezłocić, a środek pozostać kremowy i miękki. Najlepiej podawać danie od razu po wyjęciu z piekarnika, z kubkiem naturalnego jogurtu, kefiru albo kwaśnego mleka. Dobrze pasują też świeże pomidory, ogórki i prosta sałata z cebulą.

Czym jest kajmak i jak go zastąpić?

Kajmak to bałkański produkt mleczny o kremowej, tłustej konsystencji. Nie jest dokładnie ani masłem, ani śmietaną, ani serkiem, choć ma cechy każdego z nich. Ma delikatnie słony, mleczny smak i świetnie łączy się z gryką oraz serem.

Jeśli nie ma pod ręką prawdziwego kajmaku, można przygotować prosty zamiennik. Wystarczy połączyć serek śmietankowy z gęstą śmietaną 18 proc. Warto użyć też dobrej jakości tłustego twarogu lub sera bałkańskiego, ponieważ nadzienie powinno być wyraźne, kremowe i lekko słone.

Serbska heljdopita z serem i kajmakiem

Składniki:

  • 250 g mąki pszennej pełnoziarnistej lub zwykłej,
  • 150 g mąki gryczanej,
  • 450 ml mleka,
  • 450 ml wody,
  • 1 szczypta soli,
  • niewielka ilość oleju do smażenia naleśników,
  • 1 łyżeczka oleju do posmarowania formy.

Na nadzienie:

  • 200 g tłustego twarogu lub sera typu bałkańskiego,
  • 200 g kajmaku,
  • 3 jajka,
  • 100 ml mleka,
  • pieprz do smaku,
  • sól do smaku, jeśli używasz niesolonego twarogu.

Sposób przygotowania:

  1. Do miski wsyp mąkę pszenną i gryczaną. Wlej połowę mleka oraz połowę wody, a następnie dokładnie wymieszaj rózgą lub mikserem, aby nie było grudek.
  2. Dodaj resztę mleka, wody i szczyptę soli. Ciasto powinno być dość płynne, ale nie wodniste. Odstaw je na około 15 minut.
  3. Rozgrzej patelnię i smaż naleśniki z obu stron. Powinny być nieco grubsze niż klasyczne naleśniki, ponieważ po zapieczeniu muszą utrzymać wilgotne nadzienie. Z podanych składników wyjdzie około 10-12 placków.
  4. Przygotuj nadzienie. Ser rozgnieć widelcem, dodaj kajmak, jajka i mleko. Dopraw pieprzem, a jeśli używasz twarogu, również niewielką ilością soli. Nadzienie powinno być płynne — właśnie dzięki temu wniknie między warstwy naleśników.
  5. Formę o średnicy około 26 cm lub prostokątne naczynie do zapiekania posmaruj olejem. Ułóż pierwszy naleśnik, rozprowadź na nim 2-3 łyżki nadzienia i przykryj kolejnym plackiem. Powtarzaj, aż wykorzystasz wszystkie składniki.
  6. Ostatni naleśnik posmaruj resztą masy. Jeśli część nadzienia została w misce, wylej ją również przy brzegach formy.
  7. Ostrym nożem pokrój heljdopitę na trójkąty lub kwadraty. Nie wyjmuj porcji z formy — nacięcia mają jedynie ułatwić masie dotarcie między naleśniki.
  8. Wstaw formę do piekarnika nagrzanego do 220 stopni Celsjusza. Piecz przez około 30 minut, aż wierzch wyraźnie się zetnie i lekko zezłoci.
  9. Po wyjęciu odczekaj 5-10 minut. Podawaj na ciepło z jogurtem naturalnym, kefirem albo świeżymi warzywami.


Heljdopita sprawdzi się wtedy, gdy zwykłe naleśniki przestają wystarczać. Jest bardziej wytrawna, treściwa i konkretna, a dzięki mące gryczanej ma lekko orzechowy smak. Można przygotować ją rano na weekendowe śniadanie, ale równie dobrze pasuje do lunchboxa lub jako ciepła kolacja.

W serbskim oryginale ważne są lokalna gryka, zlatarski ser i kajmak. Domowa wersja nie musi być kopią jeden do jednego, ale warto zachować najważniejszy pomysł: gryczane naleśniki, dużo kremowego nabiału i obowiązkowe krojenie przed pieczeniem.

Wybrane dla Ciebie