Co oznaczają dziury w grzybach i czy można takie zbierać? Wątpliwości mają nawet doświadczeni grzybiarze

Podczas jesiennych wypadów do lasu nietrudno natknąć się na dziurawe grzyby. To widok tak powszechny, że nawet doświadczeni zbieracze czasem mają wątpliwości czy takie okazy warto zabierać, czy lepiej zostawić w spokoju? Odpowiedź nie jest jednoznaczna, bo dziury w grzybach mogą mieć różne przyczyny. Warto więc wiedzieć, kiedy "dziurawe" oznacza tylko estetyczną skazę, a kiedy grzyb nadaje się wyłącznie dla ślimaka.

Najczęściej sprawcami są owady. Samice muchówek składają jaja w młodych owocnikach, a wylęgające się z nich larwy zaczynają drążyć miąższ, tworząc nieregularne tunele. Widać je szczególnie w trzonie lub tuż pod kapeluszem. Czasem w środku można znaleźć nawet kilka białych "robaczków" – to właśnie one odpowiadają za charakterystyczne dziury.

Nie zawsze jednak winne są owady. W wilgotnych lasach często działają też ślimaki, które wygryzają miękkie fragmenty kapelusza. Do tego dochodzą naturalne uszkodzenia mechaniczne – np. od deszczu, gałęzi czy kontaktu z innymi roślinami. W niektórych przypadkach dziurawe grzyby to efekt działania bakterii lub pleśni, które wniknęły w naruszoną tkankę i zaczynają proces gnicia.

Sam fakt, że grzyb jest dziurawy, nie oznacza jeszcze zagrożenia. Larwy nie produkują żadnych toksyn, więc takie grzyby nie są trujące. Problem pojawia się dopiero wtedy, gdy w miejscach uszkodzeń zaczynają się namnażać bakterie i pleśnie. Wtedy miąższ robi się miękki, wodnisty i może wydzielać nieprzyjemny zapach.

Jeżeli po przekrojeniu grzyb wciąż jest sprężysty, pachnie świeżo i ma naturalny kolor, możesz go śmiało użyć. Wystarczy wyciąć fragmenty z tunelami i dobrze go obgotować lub usmażyć. Wysoka temperatura unieszkodliwia wszystko, co mogłoby być szkodliwe. Dziurawe grzyby świetnie sprawdzą się w sosach, farszach lub zupach, gdzie wygląd nie ma większego znaczenia.

Unikaj natomiast wykorzystywania ich do marynat, nawet niewielkie uszkodzenia przyspieszają psucie się słoików i mogą zniszczyć cały zapas.

Najlepiej polować na młode, twarde okazy, bo te starsze są niemal zawsze zamieszkane przez larwy. Warto rozcinać większe grzyby już w lesie, jeśli w środku widać tunele, zostaw je na miejscu. Unikaj grzybów z miękkim trzonem lub podejrzanymi przebarwieniami. Zawsze zbieraj do przewiewnego koszyka, a nie do foliowej torby.

Na koniec warto pamiętać, że niektóre gatunki są bardziej narażone na robaczywienie. Najczęściej dotyczy to borowików, podgrzybków i koźlarzy. Za to w kurkach, gąskach i rydzach zazwyczaj nie ma tego problemu.

Pamiętaj o najważniejsze zasadach bezpiecznego grzybobrania. Zbieraj wyłącznie te grzyby, które dobrze znasz, a najlepiej skonsultuj swoje zbiory z grzyboznawcą. Nie wyrywaj, nie niszcz grzybni oraz leśnej ściółki. Unikaj zbierania bardzo małych lub młodych grzybów, które trudno zidentyfikować. Jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości, skontaktuj się z najbliższą stacją sanitarno-epidemiologiczną. Pamiętaj, aby nie podawać grzybów małym dzieciom. Nie przyjmuj porad od przypadkowo spotkanych grzybiarzy i unikaj kupowania grzybów z nieznanego źródła. Co najważniejsze, nigdy nie próbuj identyfikować grzybów, smakując – to może być niebezpieczne dla zdrowia lub życia.