Ten świąteczny przysmak znają wszyscy Słowacy. Polacy nawet nie kojarzą nazwy
To jeden z tych świątecznych przysmaków, które na Słowacji zna każde dziecko, a w Polsce niemal nikt nie potrafi nawet wymówić ich nazwy. A szkoda, bo to danie głęboko zakorzenione w bożonarodzeniowej tradycji i symbol zimowej kuchni naszych południowych sąsiadów.
Polska kuchnia świąteczna obfituje w potrawy z makiem, drożdżami i mąką, jednak opekance pozostają dla nas niemal całkowicie nieznane. Na Słowacji to danie tradycyjne, mocno zakorzenione w kulturze i domowych rytuałach związanych z Bożym Narodzeniem. Dawniej przygotowywano je wyłącznie 24 grudnia, często razem z chlebem i innymi wypiekami drożdżowymi. Dziś nadal kojarzą się z zimą, rodziną i świątecznym stołem.
Klaudia Halejcio o przygotowaniach do Wigilii. Apeluje o jedną rzecz
Dla wielu Słowaków opekance są elementem świątecznego rytuału i symbolem prostoty dawnej kuchni. Choć dziś można kupić gotowe opiekance w sklepach przed świętami, wiele osób wciąż przygotowuje je samodzielnie. Co ciekawe, często uważa się, że najlepiej smakują następnego dnia.
Czym są opekance?
Opekance to niewielkie, drożdżowe kluseczki lub kawałki pieczywa, które najpierw się piecze, a następnie kroi na mniejsze porcje. Najczęściej podaje się je na słodko, z mielonym makiem, masłem i miodem, choć w niektórych regionach Słowacji spotyka się również wersje wytrawne, na przykład z kiszoną kapustą lub bryndzą.
W zależności od regionu opekance występują pod innymi nazwami, takimi jak bobáľky, bobáky, pupáky czy pupáčiky. Różnorodność nazw pokazuje, jak długo to danie funkcjonuje w słowackiej tradycji i jak silnie związane jest z kuchnią regionalną.
Przepis na tradycyjne opekance z makiem i miodem
Składniki:
- 400 g mąki pszennej chlebowej,
- 250 ml mleka,
- 21 g świeżych drożdży,
- łyżeczka cukru,
- szczypta soli,
- 150 g mielonego maku,
- 100 g masła,
- miód do smaku,
- kilka łyżek gorącego mleka (opcjonalnie).
Sposób przygotowania:
- Wsyp mąkę do dużej miski, dodaj cukier i sól, a następnie dokładnie wymieszaj. Podgrzej mleko tak, aby było ciepłe, ale nie gorące. Odlej niewielką ilość mleka do szklanki, dodaj drożdże i wymieszaj, aż się rozpuszczą. Przykryj i odstaw w ciepłe miejsce na kilka minut, aż zaczyn zacznie pracować.
- Wlej zaczyn do miski z mąką, dodaj pozostałe mleko i wyrabiaj ciasto do momentu, aż stanie się gładkie i elastyczne. Przykryj miskę ściereczką i odstaw ciasto do wyrośnięcia na około godzinę.
- Po wyrośnięciu przełóż ciasto na oprószoną mąką stolnicę i podziel je na 6–8 części. Z każdej uformuj wałek o grubości około 1,5 cm i ułóż je na blasze wyłożonej papierem do pieczenia. Piecz w piekarniku nagrzanym do 180°C przez 10–15 minut.
- W międzyczasie rozpuść masło na małym ogniu, uważając, aby go nie przypalić. Jeśli mak nie jest mielony, zmiel go tuż przed użyciem. Upieczone wałki ostudź na tyle, aby dało się je kroić, a następnie pokrój na kawałki o grubości około 1 cm.
- Ułóż opekance na talerzach, posyp mielonym makiem, polej roztopionym masłem i dosłódź miodem według uznania. W razie potrzeby skrop całość gorącym mlekiem i podawaj od razu.
