Te placki babcia piekła mi na okrągło. Ich smak jest nie do podrobienia

W niektórych zakątkach kraju nazywa się je proziakami. To dlatego, że m.in. w gwarze podkarpackiej soda oczyszczona (główny składnik tych placków) nazywana jest prozą. Poza tym są przygotowywane z kilku "prozaicznych" składników. Można też spotkać inne nazwy – sodaki, sodziaki, szewcoki lub fajerczaki (to z uwagi, że były kiedyś pieczone na kuchennych fajerkach).

Placki na sodzie były często ostatnią deską ratunku, kiedy w domu zabrakło chleba, a domownicy nie mogli doczekać się kolacji. Proziaki są nie tylko łatwe w przygotowaniu, ale dzięki sodzie można je też szybko upiec. Pierwsze wersje tych placków ograniczały się jedynie do trzech składników, które najczęściej były dostępne w kuchni – wody, mąki i sody. Poniżej podaję nieco wzbogacony przepis.

Składniki:

• 500 g mąki pszennej,
• 1 szklanka kefiru, maślanki lub zsiadłego mleka (nie zimnego, lecz o temperaturze pokojowej),
• 1 średnie jajko,
• 1 płaska łyżeczka sody oczyszczonej,
• pół płaskiej łyżeczki soli,
• pół łyżeczki cukru.

Sposób przygotowania:

1. W dużej misce przesiej mąkę z dodatkiem sody i soli (sodę można wcześniej rozrobić w niewielkiej ilości ciepłej wody).
2. Wbij jajko i dodaj kefir, zsiadłe mleko lub maślankę. Dodaj cukier.
3. Wyrabiaj ciasto, aż dokładnie połączą się wszystkie składniki. Nie denerwuj się, że jest klejące. Takie mam być.
4. Ciasto rozwałkuj na blacie i wykrawaj z nich krążki jak przy pierogach. Bardziej doświadczeni w kuchni mogą to robić ręcznie. Placki być może nie będą idealnie kształtne, ale nie zmieni to ich smaku.
5. Wykrojone placki pozostaw jeszcze na kwadrans przykryte ściereczkę.
6. Potem smaż je na średnio rozgrzanej patelni. Żadnego tłuszczu! Każdy placek kilkakrotnie przewracaj na drugą stronę, żeby za bardzo go nie przypiec.

1. Jeśli chcesz podać placki ze słodkim dodatkiem, to daj do ciasta mniej soli.
2. Jeśli nie masz jajek, nie ma tragedii. Do ciasta trzeba wtedy dodać łyżkę więcej kefiru, zsiadłego mleka lub maślanki.
3. Placki możesz też upiec w piekarniku w temperaturze 190-200 stopni Celsjusza, wystarczy ok. 20 minut.
4. Wierzch możesz smarować masłem, np. czosnkowym; można je również maczać w ulubionej oliwie. Na słodko sprawdzi się dżem, śmietana z cukrem czy miód.
5. Jeżeli nie masz porządnej patelni, do której nic nie przywiera, to trudno – użyj nieco tłuszczu do smażenia, prosząc babcię o wybaczenie; ona nigdy na tłuszczu nie smażyła.
6. Każdy placek można przekroić wzdłuż i jeść z ulubionym dodatkiem – tak jak bułkę.
7. Pyszne proziaki przygotujesz także z dodatkiem naturalnego jogurtu.
8. Banalne z pozoru placki podasz jako danie wykwintne. Jak to zrobić? Jeszcze ciepłe placuszki posmaruj np. serkiem kremowym. Na to połóż plastry wędzonego łososia, dodaj kilka kaparów, a całość skrop oliwą z oliwek i posyp pieprzem cytrynowym. Zamiast łososia można użyć kawioru. To już będzie wersja na "bogato".