Zbijają cukier i wzmacniają serce, ale mało kto sięga po te owoce. Większość Polaków myśli, że są trujące

Jarzębina kojarzy się z jesienią, ponieważ właśnie wtedy przyciąga nasze spojrzenia. O tej porze roku wygląda najpiękniej - możemy podziwiać jej czerwone, okrągłe owoce występujące licznie na gałęziach. Spotkać możemy ją idąc przez park, las, a nawet w wielu domowych ogrodach.

Owoce jarzębiny uchodzą za trujące, stąd wiele osób odradza ich spożywanie, obawiając się o przykre konsekwencje. Rzeczywiście, zjedzenie nadmiernej ilości tych przykuwających uwagę owoców może spowodować zaburzenia trawienia, w tym także problemy żołądkowe, wymioty, biegunki, bóle brzucha. Niebezpieczeństwo związane ze spożyciem jarzębiny wynika z zawartości kwasu parasorbowego, który w większej ilości może działać toksycznie na organizm. Istnieje jednak sposób, by unieszkodliwić jego działanie i to w prosty sposób. Wystarczy zebrane owoce jarzębiny wysuszyć lub poddać niskiej temperaturze w zamrażarce. Obie metody sprawią, że kwas parasorbowy zamieni się w kwas sorbowy, który nie stanowi zagrożenia dla zdrowia.

Zalety jarzębiny znane były od wieków. Tradycyjna medycyna ludowa stosowała ją do leczenia wielu dolegliwości, wykorzystując nie tylko owoce, ale również kwiaty, liście i korę. W tamtych czasach najczęściej podawano ją w formie soku, by pomóc w walce z przeziębieniem, a także w przypadku reumatyzmu czy zaburzenia pracy nerek. Dziś znamy już wszystkie jej właściwości, które wynikają z cennych wartości odżywczych.

Owoce jarzębiny, podobnie jak inne owoce zawierają witaminy (C, E, K, PP i te z grupy B), składniki mineralne (potas, wapń, magnez, żelazo, cynk i miedź). Są także bogate w beta-karoten i błonnik rozpuszczalny, czyli pektyny. Nie brakuje w nich także kwasów organicznych, antocyjanów, flawonoidów oraz garbników.

Jarzębina ma niezwykle korzystny wpływ na zdrowie. Przede wszystkim doceniana jest za właściwości przeciwbakteryjne i poprawiające funkcjonowanie układu pokarmowego. Skutecznie łagodzi dolegliwości u pacjentów chorujących na wątrobę i mających problemy z pęcherzykiem żółciowym. Wykazuje też działanie moczopędne.

Antyoksydacyjne działanie jarzębiny wiąże się z zawartością karotenoidów, polifenoli, kwasów fenolowych, cynku oraz witaminy C. Te substancje przyczyniają się do neutralizowania wolnych rodników. Dzięki temu jej spożywanie może uchronić przed zachorowaniem na raka, a także zmniejszyć ryzyko rozwoju chorób cywilizacyjnych, m.in. miażdżycy naczyń krwionośnych oraz cukrzycy.

Owoce jarzębiny mają także wpływ na obniżenie poziomu cukru we krwi; polecana jest zatem w leczeniu cukrzycy i insulinooporności. Inne cenne właściwości, o których warto wspomnieć, to działanie przeciwgrzybicze i lekko przeczyszczające.

Przetwory z jarzębiny, np. syrop, doskonale sprawdza się w przypadku chrypki lub uciążliwego kaszlu.

Z drogocennych właściwości owoców jarzębiny korzysta również branża kosmetyczna. Ten składnik producenci dodają do kosmetyków przedłużających młodość, owoce te likwidują bowiem pierwsze oznaki starzenia dzięki właściwościom antyoksydacyjnym (uelastyczniają skórę). Kremy z dodatkiem jarzębiny zmniejszają widoczność przebarwień i działają antybakteryjnie.

Z dojrzałych owoców jarzębiny przygotowuje się różne przetwory, jak: konfitury, dżemy, galaretki, syropy, soki i nalewki. Doskonale komponują się ze słodkimi owocami, np. z winogronami lub jabłkami. Dżemy i marmolady z owoców jarzębiny dodaje się do placków i naleśników, a ciasta z jarzębinową konfiturą są świetnym pomysłem. Niektórzy łączą jarzębinowe przetwory z mięsem. Syropy osłodzą smak herbaty, można je też dodać do różnych koktajli owocowych.

W zależności od dolegliwości, jarzębinę można wykorzystać na różne sposoby.

• W przypadku zaparć doskonale sprawdza się odpowiednio przygotowany napar. Wystarczy łyżkę rozgniecionych owoców wrzucić do szklanki i zalać zimną wodą. Napój zostawić na noc pod przykryciem, a rano przecedzić i wypić.
• Na bóle wątroby i nerek poleca się jedzenie łyżeczki suszonych owoców w postaci zmielonej lub sproszkowanej, najlepiej popijając obficie wodą.
• W celu wzmocnienia pracy serca dobrze zadziała picie trzy razy w ciągu doby wywaru przygotowanego na bazie jarzębiny. Jak przygotować taki wywar? Rondelek lub garnuszek należy w połowie wypełnić połową szklanki owoców jarzębiny, dodać 200 ml wody i gotować przez około 30 minut.

Mimo wielu zdrowotnych korzyści nie wszystkim rekomenduje się spożywanie jarzębiny. Osobom cierpiącym na nadwrażliwość na jarzębinę może ona jedynie zaszkodzić. Podobnie jest w przypadku pacjentów chorujących na zaawansowane dolegliwości ze strony układu pokarmowego (np. z refluksem) i nerek. Odradzana jest również dla kobiet w ciąży i karmiących piersią. Podstawą jest oczywiście odpowiednie przygotowanie jarzębiny - jak już wspomniano zakazane jest jedzenie jej w surowej postaci