Tym daniem zajadała się nawet szlachta. Staropolskie łazanki robię nie tylko na święta
To jedno z dań, które łączyło kuchnię dworów i zwykłych chat. Gdy na stoły trafiały staropolskie łazanki, jadła je i szlachta, i chłopi — tylko z innymi dodatkami. Dziś kojarzą się głównie ze świętami, ale dawniej były potrawą na co dzień, sycącą, prostą i pełną aromatu lasu.
Choć dziś najczęściej przygotowujemy je w wersji z kapustą i grzybami, łazanki staropolskie od początku miały wiele odsłon. Były na tyle proste, że można je było przyrządzić z tego, co akurat było w spiżarni, a jednocześnie na tyle uniwersalne, że na dworach dobierano do nich najlepsze mięsa i przyprawy. Łazanki świetnie łączą smak kiszonej kapusty z aromatem lasu, a domowe ciasto makaronowe sprawia, że danie jest sycące, ale nie ciężkie.
Łazanki najsmaczniejszej wakacyjnej wersji. Gotuję podwójną porcję, bo rodzina zawsze zjada
Skąd się wzięły staropolskie łazanki?
Do Polski trafiły z Włoch, wraz z królową Boną. W XVI wieku makarony nie przypominały tego, co znamy dziś, były bowiem robione w domach. Włoskie lasange, gdy już pojawiło się w Polsce, szybko przeszło metamorfozę: zamiast dużych płatów zaczęto kroić ciasto w niewielkie kwadraty, które łatwiej było suszyć i przechowywać.
Warto zwrócić uwagę na jedną rzecz. Różnica między dworem a chatą była ogromna. W każdym domu inaczej przygotowywano łazanki:
- W kuchniach magnackich łazanki łączono z mięsem gęsim, cielęciną lub dziczyzną.
- W domach chłopskich jadano wersje postne z kapustą i grzybami.
Kapusta była wtedy podstawą zimowego odżywiania, makaron symbolem dostatku, grzyby aromatem lasu, który nic nie kosztował. Dlatego łazanki staropolskie stały się daniem "dla wszystkich".
Przepis na łazanki staropolskie
Składniki:
- Makaron do łazanek (możesz też zrobić ciasto domowe: 300 g mąki pszennej, 2 jajka, szczypta soli, odrobina wody),
- 400 g kiszonej kapusty,
- cebula,
- 200 g mięsa (wieprzowego lub gęsiny; można użyć resztek pieczonego mięsa),
- 100 g suszonych grzybów (wcześniej namoczonych; wodę zachować),
- 2 łyżki tłuszczu,
- pieprz, majeranek,
Sposób przygotowania:
- Jeśli robisz łazanki domowe: zagnieć ciasto z mąki, jajek i odrobiny wody, rozwałkuj cienko i pokrój w kwadraty.
- Ugotuj makaron w osolonej wodzie i odcedź.
- Kapustę posiekaj, a jeśli jest bardzo kwaśna, szybko przepłucz zimną wodą.
- Mięso pokrój w kostkę, podsmaż na tłuszczu. Dodaj cebulę, a po chwili grzyby.
- Wlej wodę po grzybach i duś chwilę, żeby sos nabrał aromatu.
- Dodaj posiekaną kapustę i gotuj do miękkości, aż płyn odparuje i farsz będzie gęsty.
- Wsyp ugotowany makaron, wymieszaj, dopraw pieprzem i majerankiem.
Opcjonalnie przełóż całość do naczynia żaroodpornego i zapiecz 10–15 minut dla mocniejszego aromatu.
