Pyszny grzyb, ale w Polsce pod ochroną. Grzybiarze na zbiory jadą do Czech

Naparstniczka czeska to grzybiarski biały kruk, który w Polsce jest pod ścisłą ochroną gatunkową, co oznacza, że nie wolno go nie tylko zbierać, ale nawet niszczyć jego siedlisk. Nawet jeśli pojawi się na przydomowym trawniku, powinno się wystąpić o specjalną zgodę na jego zbieranie. Tymczasem tuż za naszą południową granicą sytuacja wygląda zupełnie inaczej, co sprawia, że wczesną wiosną na czeskich i słowackich szlakach natknąć się można na grzybiarzy szukających tych okazów.

Naparstniczka czeska swoją nazwę zawdzięcza charakterystycznemu kształtowi owocnika – jej pofałdowany, brązowy kapelusz jest osadzony na trzonie tylko w najwyższym punkcie, przez co przypomina naparstek nałożony na palec. Wielu grzybiarzy myli ją ze smardzami. Główna różnica polega na tym, że u smardzów dół kapelusza jest zrośnięty z trzonem, natomiast u naparstniczki brzegi kapelusza swobodnie zwisają.

Grzyb ten pojawia się w lasach bardzo wcześnie – pierwsze okazy można znaleźć już w marcu, a sezon kończy się zazwyczaj wraz z nadejściem maja. Najchętniej rośnie w wilgotnych lasach liściastych, w zaroślach osikowych, topolowych oraz pod krzewami z rodziny różowatych, takich jak dzika róża, głóg.

Głównym powodem "pielgrzymek" do Czech jest status prawny tego grzyba. W Polsce naparstniczka czeska znajduje się pod ścisłą ochroną od 1983 roku i jest wpisana na Czerwoną Listę jako gatunek rzadki i narażony na wymarcie. Przyczyną tak rygorystycznych przepisów jest fakt, że w Polsce występuje ona na rozproszonych, nielicznych stanowiskach, które są bardzo wrażliwe na zmiany środowiskowe i nadmierną eksploatację. Za jej zerwanie grozi grzywna w wysokości do 5000 zł.

Dlaczego zatem w Czechach można ją zbierać? To kwestia innej charakterystyki terenu i klimatu. U naszych sąsiadów naparstniczka występuje znacznie powszechniej, tworząc gęste populacje, które nie są zagrożone wyginięciem.

Naparstniczka, podobnie jak inne grzyby z tej rodziny, posiada głęboki smak, który uwalnia się po krótkiej obróbce cieplnej. Najlepiej smakuje krótko duszona na maśle klarowanym z dodatkiem szalotki. Taka prosta forma pozwala w pełni poczuć jej subtelny smak.

Pamiętaj o najważniejsze zasadach bezpiecznego grzybobrania. Zbieraj wyłącznie te grzyby, które dobrze znasz, a najlepiej skonsultuj swoje zbiory z grzyboznawcą. Nie wyrywaj, nie niszcz grzybni oraz leśnej ściółki. Unikaj zbierania bardzo małych lub młodych grzybów, które trudno zidentyfikować. Jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości, skontaktuj się z najbliższą stacją sanitarno-epidemiologiczną.

Pamiętaj, aby nie podawać grzybów małym dzieciom. Nie przyjmuj porad od przypadkowo spotkanych grzybiarzy i unikaj kupowania grzybów z nieznanego źródła. Co najważniejsze, nigdy nie próbuj identyfikować grzybów, smakując – to może być niebezpieczne dla zdrowia lub życia.