Sardynki tylko z nazwy. W puszce ukryli zupełnie inną rybę

Podczas codziennych zakupów w marketach takich jak Dino czy w mniejszych sklepach osiedlowych łatwo dać się złapać na sprytny chwyt marketingowy. Wzrok przyciągają puszki marki Pirat, na których widnieje dumny, wielki napis SARDYNKI – w oleju lub w sosie pomidorowym, w kuszącej cenie niespełna 3,50 zł za sztukę.

Wystarczy jednak powstrzymać odruch szybkiego wrzucania puszki do wózka i przyjrzeć się grafice z bliska. Tuż pod wielką nazwą handlową, drobnym drukiem, producent umieścił wyjaśnienie: szprot (Sprattus sprattus), poławiany w Morzu Bałtyckim. Dokładnie to samo potwierdza lista składników z tyłu puszki. Zamiast mięsistej sardynki dostajemy swojską szprotkę.

Niedawno opisywaliśmy przypadek puszek, w których pod nazwą sardynek producenci przemycali młodego śledzia. Okazuje się, że to nie był odosobniony przypadek, a popularny rynkowy mechanizm, w którym śledź i szprot występują wymiennie w roli tańszych dublerów.

Jak to możliwe, że na opakowaniu wolno napisać jedno, a do środka włożyć drugie? Nie ma tu mowy o samowolce czy fałszowaniu żywności, bo przetwórcy idealnie wstrzelili się w unijne przepisy. Rozporządzenia regulujące rynek konserw rezerwują nazwę "sardynki konserwowane" wyłącznie dla gatunku Sardina pilchardus. Jednocześnie urzędnicy zostawili furtkę w postaci produktów "typu sardynka".

Na unijnej liście zamienników znajduje się ponad 20 gatunków ryb, w tym młode śledzie oraz właśnie szproty. Przepisy stawiają producentom jeden twardy warunek: obok nazwy handlowej musi pojawić się dokładne oznaczenie gatunku ryby i jej łacińska nazwa. Formalnie wszystko się zgadza. W praktyce klient widzi potężny napis na froncie, a całe prawne zabezpieczenie producent upycha drobnym drukiem, którego w biegu nikt nie czyta.

Wybór szprota zamiast sardynki to dla przetwórcy czysty zysk, bo bałtycki surowiec jest po prostu znacznie tańszy. Warto też zerknąć na samą gramaturę. W puszce o łącznej masie 110 g samego szprota po odsączeniu jest zaledwie 72 g w wersji pomidorowej oraz 77 g w oleju. Resztę stanowi zalewa.

Dla porównania, w klasycznych puszkach z prawdziwą sardynką atlantycką ryba stanowi zwykle od 68 proc. do nawet 73 proc. zawartości, a same tuszki są większe i mają zupełnie inną strukturę mięsa. Szprotowi trudno odmówić smaku czy wartości odżywczych, bo to wartościowa, tłusta ryba morska bogata w kwasy omega-3. Problem w tym, że kupując "sardynki", płacisz za marketingowe złudzenie.

Przed włożeniem konserwy rybnej do koszyka zawsze odwróć puszkę i przeczytaj pierwszy punkt w składzie. Jeśli zależy ci na prawdziwej sardynce, szukaj na etykiecie łacińskiej nazwy Sardina pilchardus. W przeciwnym razie zapłacisz za szprota w przebraniu.