Olej lniany jest tłoczony z nasion lnu i uchodzi za jedno z najlepszych roślinnych źródeł kwasu alfa-linolenowego, czyli omega-3 ALA. Dietetycy często zalecają go jako dodatek do gotowych dań, na przykład do sałatek, twarogu, past, kasz czy warzyw. Najczęściej wystarczą 1-2 łyżki dziennie.
WIDEOChrupiące rożki z niespodzianką. Są tak dobre, że znikają w ekspresowym tempie
Co zawiera olej lniany?
Najważniejszym składnikiem oleju lnianego są nienasycone kwasy tłuszczowe. Szczególnie cenny jest kwas alfa-linolenowy ALA, należący do rodziny omega-3. Organizm może częściowo przekształcać go do EPA i DHA, choć ten proces jest ograniczony.
Olej lniany dostarcza również witaminy E i innych związków o działaniu antyoksydacyjnym. Jest jednak produktem bardzo wrażliwym na światło, temperaturę i tlen. Dlatego najlepiej wybierać olej tłoczony na zimno, w ciemnej butelce, przechowywany w lodówce.
Jak działa na organizm?
Olej lniany może wspierać układ krążenia, bo dostarcza kwasów omega-3, które pomagają utrzymać prawidłowy profil lipidowy w diecie. Włączenie go do jadłospisu może być korzystne zwłaszcza wtedy, gdy na co dzień jemy mało ryb, orzechów i nasion.
W kontekście wątroby ważne jest to, że olej lniany może zastępować w diecie mniej korzystne tłuszcze, np. tłuszcze trans czy nadmiar tłuszczów nasyconych. Nie "oczyszcza" wątroby, ale może wspierać zdrowszy sposób żywienia, jeśli używamy go zamiast ciężkich sosów, majonezu czy smażonych dodatków.
Dla jelit znaczenie ma przede wszystkim to, z czym olej lniany jest jedzony. Sam olej nie zawiera błonnika, bo błonnik zostaje w nasionach lnu, ale może łagodzić smak potraw i ułatwiać włączenie do diety warzyw, kasz czy twarogu. W praktyce dobrze sprawdza się jako dodatek do posiłków bogatych w błonnik.
Dlaczego tylko na zimno?
Olej lniany nie nadaje się do smażenia. Zawiera dużo wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, które są wrażliwe na wysoką temperaturę. Podgrzewanie może pogarszać jego jakość i smak. Najlepiej dodawać go do gotowych, lekko przestudzonych potraw. Pasuje do twarogu, sałatek, kiszonek, ziemniaków, kasz, past warzywnych i koktajli. Można polać nim warzywa albo dodać do chłodnych sosów.
Ile oleju lnianego dziennie?
Najczęściej zaleca się 1-2 łyżki dziennie. Taka ilość dostarcza porcję kwasów omega-3, ale nie przesadza z kaloriami. Jedna łyżka oleju to około 90 kcal, więc dwie łyżki mają już około 180 kcal. Dlatego olej lniany warto traktować jak element posiłku, a nie dodatek "bez limitu". Najlepiej odmierzać go łyżką i wliczać do dziennego bilansu, szczególnie na diecie redukcyjnej.
Kto powinien uważać?
Olej lniany nie każdemu będzie służył w większych ilościach. Ostrożność powinny zachować:
- osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe,
- osoby z zaburzeniami krzepnięcia,
- osoby przed planowanymi zabiegami operacyjnymi,
- osoby z chorobami pęcherzyka żółciowego,
- osoby źle tolerujące tłuste potrawy,
- osoby na diecie redukcyjnej, jeśli nie kontrolują kalorii,
- osoby z alergią na len.
W razie chorób przewlekłych najlepiej skonsultować regularne stosowanie oleju z lekarzem lub dietetykiem.