Takie mięso jedzą ludzie na świecie. Dla nas szok, dla nich codzienność

To, co w jednym kraju uchodzi za egzotyczny szok kulinarny, gdzie indziej bywa całkowicie zwyczajne. Jedni nie wyobrażają sobie jedzenia koniny, inni traktują ją jak codzienny składnik obiadu. W Azji oraz Ameryce Południowej na talerzach pojawiają się zwierzęta, które w Europie kojarzą się raczej z domowym pupilem lub zwierzęciem niejadalnym niż daniem głównym. Wybory kulinarne są głęboko zakorzenione w kulturze, tradycji i warunkach naturalnych. Mięso nietypowe dla jednej części świata, dla innej może być przysmakiem o wyjątkowym znaczeniu, nie tylko żywieniowym, ale także symbolicznym.

Mięso wielbłąda jest rzadko spotykane na europejskich stołach, ale w krajach Półwyspu Arabskiego i części Afryki Północnej uchodzi za pełnoprawny składnik kuchni, szczególnie podczas świąt, wesel i uroczystości rodzinnych. Spożywane jest przede wszystkim przez Beduinów i mieszkańców pustynnych terenów, dla których wielbłąd przez wieki był nie tylko środkiem transportu, ale również źródłem pożywienia.

Mięso to ma delikatny smak, nieco słodszy niż wołowina i zawiera mniej tłuszczu. Jest bogate w żelazo oraz witaminy z grupy B, więc często poleca się je osobom z niedoborami. Najczęściej duszone jest z przyprawami, pieczone w całości lub w formie dodatku do tradycyjnych potraw z ryżem, np. kabsy. W krajach takich jak Arabia Saudyjska, Katar oraz Zjednoczone Emiraty Arabskie mięso wielbłąda bywa też dostępne w formie burgerów, ale bardziej w formie ciekawostki kulinarnej dla turystów.

Mięso nietoperza budzi kontrowersje w wielu częściach świata, szczególnie w kontekście higieny i zdrowia. Jednak w niektórych krajach Azji i Afryki, zwłaszcza w Indonezji, Palau czy Kongo, stanowią one część tradycyjnej kuchni. W tych regionach uznawane są za smaczny i odżywczy składnik diety, a ich mięso jest pieczone lub podawane w zupach oraz gulaszach.

Nietoperze są cenione nie tylko za smak, ale również za właściwości lecznicze. Wierzono, że mają działanie wzmacniające odporność i wspomagają leczenie chorób płuc. Ze względu na potencjalne ryzyko zdrowotne związane z przenoszeniem patogenów, w niektórych krajach wprowadzono jednak ograniczenia dotyczące ich spożycia. Obawy te wynikają z troski o bezpieczeństwo sanitarne i zdrowie publiczne.

W Peru świnka morska, czyli cuy, nie jest traktowana jak domowe zwierzątko, lecz jak tradycyjna potrawa obecna na stołach od setek lat. To jedno z najbardziej rozpoznawalnych dań andyjskiej kuchni, serwowane zarówno na co dzień, jak i podczas świąt oraz rodzinnych uroczystości. Już w czasach przedkolumbijskich była hodowana specjalnie z myślą o jedzeniu i do dziś zajmuje ważne miejsce w kulinarnej tożsamości regionu.

Najczęściej cuy podaje się w całości, pieczoną lub grillowaną, często z dodatkiem pikantnych sosów i ziemniaków. Mięso uchodzi za delikatne, lekko słodkawe i bogate w białko, a przy tym zawiera niewiele tłuszczu. W Peru można je spotkać zarówno w restauracjach, jak i na lokalnych targach, ponieważ jest ważnym daniem narodowym. Choć dla wielu turystów widok świnki na talerzu może być szokujący, dla mieszkańców Andów to kulinarny symbol historii, tradycji i lokalnego dziedzictwa.

Świat kuchni obfituje w zaskakujące wybory, które dla jednych są codziennością, a dla innych nie do pomyślenia. W krajach nordyckich i na Alasce popularne są mięsa takie jak łoś, renifer i foka, ponieważ są cenione za wysoką zawartość białka i tłuszczów nienasyconych, szczególnie w tradycyjnej kuchni rdzennych ludów. Na przykład w Kanadzie mięso z foki uznaje się za źródło wartościowych kwasów omega-3, niezbędnych w chłodnym klimacie.

W niektórych częściach Azji nadal spotyka się potrawy z psa lub kota, choć coraz częściej są one ograniczane lub zakazywane z powodów etycznych i społecznych. Równie zaskakujący może być fakt, że w wielu regionach świata regularnie jada się insekty, np. w Tajlandii oraz Meksyku sprzedaje się je w formie przekąsek, a larwy mącznika, świerszcze czy szarańcza są istotnym źródłem białka o niskim śladzie węglowym. Coraz częściej mówi się o nich także w kontekście przyszłości żywienia.

Do listy nieoczywistych składników można dodać żaby, żółwie, iguany lub nawet krokodyle, które są obecne w lokalnych kuchniach Ameryki Południowej, Australii i Azji Południowo-Wschodniej. Wspólnym mianownikiem tych potraw nie jest egzotyka, lecz dostępność i kultura. To, co dla nas jest szokujące, gdzie indziej bywa całkowicie naturalne.

Nasze wybory kulinarne to nie przypadek. Są kształtowane przez tradycję, religię, klimat, dostępność produktów i uwarunkowania kulturowe. W regionach górzystych jada się to, co można samodzielnie wyhodować lub upolować. W krajach pustynnych częściej pojawiają się dania z wielbłąda i kozy, a w tropikach potrawy z owoców morza, nietypowych owoców czy insektów.

Ważną rolę odgrywa też społeczna akceptacja. W niektórych regionach świata mięso psa i świnki morskiej jest uznawane za wartościowy składnik diety, bogaty w białko i według miejscowej tradycji, doceniany za walory smakowe. Jednak tam, gdzie te zwierzęta pełnią rolę towarzyszy człowieka, istnieje silna psychologiczna bariera przed ich spożyciem. Podobnie działa odwrotna sytuacja, ponieważ to, co dla kogoś jest obrzydliwe, dla innego jest dumą kulinarną przekazywaną z pokolenia na pokolenie.

Globalizacja i migracje powodują, że coraz częściej próbujemy nowych smaków, ale też zderzamy się z tym, co obce. Jedzenie to nie tylko sposób na zaspokojenie głodu, ale to także wyraz tożsamości i sposób na pielęgnowanie dziedzictwa kulturowego.