Znajoma napisała "przynieś cacyki na grilla". Gdy domyśliłam się, o co jej chodzi, zrobiłam wersję z chili
Jeden z popularniejszych dodatków do grilla w Polsce najczęściej powstaje na szybko z gęstego jogurtu wymieszanego z ogórkami i czosnkiem, a jego oryginalna nazwa jest wymawiana na wiele różnych sposobów. Dlatego szybko się domyśliłam, o co chodzi znajomej, która napisała o "cacykach". Tym razem spróbowaliśmy wersji na ostro.
Polacy często mówią "cacyki", co wcale nie brzmi źle, ale gdy zapiszesz wersję fonetyczną, wygląda dziwacznie. Według słownika greckie "tzatziki" powinno być wymawiane jako "dzadz-iki", chociaż spolszczona wersja "cacyki" również jest dopuszczalna. Przy czym grecka głoska "dz" brzmi bardziej sycząco od tej, którą wymawiają Polacy. Co ciekawe, w obiegu krążą jeszcze inne warianty, takie jak "dzadzyki" czy "dżadżyk" i okazuje się, że również one mają swoją słuszność, chociaż nie wskazują już na grecki rodowód przystawki.
Kolorowe bułeczki jogurtowe z halloumi. Kiedy pojawiają się na stole, nikt nie narzeka
Nieoczywista historia tzatziki
Okazuje się, że symbol kuchni greckiej wynika z tureckich wpływów, ale może dwa podobne przepisy rozwijały się równolegle w państwie osmańskim i na greckich wyspach. W końcu w obydwu regionach podstawę wyżywienia stanowił nabiał, a w tzatziki bazą jest solony jogurt, dodatkowo odcedzany z serwatki. Z czasem grecki przepis poszedł w kierunku sałatki z dużą ilością ogórka, świeżymi ziołami i oliwą.
Z kolei turecki cacık, wymawiany jako "dżadżyk", bardziej przypomina sos z dodatkiem warzyw i dużej ilości przypraw. W środku pojawia się nie tylko zielony ogórek, ale także boćwina (liście buraka), szpinak lub pietruszka, a w niektórych regionach dodawana jest portulaka, czyli jadalny gatunek sukulenta, którego łodygi są pełne orzeźwiającego soku o właściwościach oczyszczających. Wariacją na temat cacıka jest tarator – chłodnik popularny dzisiaj we wszystkich krajach bałkańskich.
Przepis na tzatziki z chili
Tzatziki może być używane w charakterze sałatki (zamiast mizerii), gęstego dipu do maczania mięsa lub warzyw, a także sosu do wrapów z kurczakiem lub serem halloumi.
Składniki:
- 1 długi ogórek lub 3 ogórki gruntowe,
- 400 g gęstego jogurtu,
- 3 ząbki czosnku,
- 2 łyżki oliwy,
- 2 łyżeczki soku z cytryny,
- pół łyżeczki płatków chili,
- pół pęczka koperku,
- garść liści świeżej mięty,
- sól i pieprz do smaku.
Sposób przygotowania:
- Ogórek (lub ogórki) zetrzyj na dużych oczkach i przełóż na drobne sito. Posyp solą i odstaw na ok. 30 minut. Po tym czasie dokładnie odciśnij z wody.
- Do miski przełóż gęsty jogurt, dodaj odciśnięte ogórki i czosnek przeciśnięty przez praskę.
- Wlej oliwę i sok z cytryny, dorzuć płatki chili, drobno posiekany koperek i miętę.
- Dopraw solą i świeżo zmielonym pieprzem do smaku. Wymieszaj i odstaw na 30 minut.
- Przed podaniem ponownie przemieszaj. Po wierzchu możesz dodatkowo polać oliwą.
