Polacy często mówią "cacyki", co wcale nie brzmi źle, ale gdy zapiszesz wersję fonetyczną, wygląda dziwacznie. Według słownika greckie "tzatziki" powinno być wymawiane jako "dzadz-iki", chociaż spolszczona wersja "cacyki" również jest dopuszczalna. Przy czym grecka głoska "dz" brzmi bardziej sycząco od tej, którą wymawiają Polacy. Co ciekawe, w obiegu krążą jeszcze inne warianty, takie jak "dzadzyki" czy "dżadżyk" i okazuje się, że również one mają swoją słuszność, chociaż nie wskazują już na grecki rodowód przystawki.
Kolorowe bułeczki jogurtowe z halloumi. Kiedy pojawiają się na stole, nikt nie narzeka
Nieoczywista historia tzatziki
Okazuje się, że symbol kuchni greckiej wynika z tureckich wpływów, ale może dwa podobne przepisy rozwijały się równolegle w państwie osmańskim i na greckich wyspach. W końcu w obydwu regionach podstawę wyżywienia stanowił nabiał, a w tzatziki bazą jest solony jogurt, dodatkowo odcedzany z serwatki. Z czasem grecki przepis poszedł w kierunku sałatki z dużą ilością ogórka, świeżymi ziołami i oliwą.
Z kolei turecki cacık, wymawiany jako "dżadżyk", bardziej przypomina sos z dodatkiem warzyw i dużej ilości przypraw. W środku pojawia się nie tylko zielony ogórek, ale także boćwina (liście buraka), szpinak lub pietruszka, a w niektórych regionach dodawana jest portulaka, czyli jadalny gatunek sukulenta, którego łodygi są pełne orzeźwiającego soku o właściwościach oczyszczających. Wariacją na temat cacıka jest tarator – chłodnik popularny dzisiaj we wszystkich krajach bałkańskich.
Przepis na tzatziki z chili
Tzatziki może być używane w charakterze sałatki (zamiast mizerii), gęstego dipu do maczania mięsa lub warzyw, a także sosu do wrapów z kurczakiem lub serem halloumi.
Składniki:
- 1 długi ogórek lub 3 ogórki gruntowe,
- 400 g gęstego jogurtu,
- 3 ząbki czosnku,
- 2 łyżki oliwy,
- 2 łyżeczki soku z cytryny,
- pół łyżeczki płatków chili,
- pół pęczka koperku,
- garść liści świeżej mięty,
- sól i pieprz do smaku.
Sposób przygotowania:
- Ogórek (lub ogórki) zetrzyj na dużych oczkach i przełóż na drobne sito. Posyp solą i odstaw na ok. 30 minut. Po tym czasie dokładnie odciśnij z wody.
- Do miski przełóż gęsty jogurt, dodaj odciśnięte ogórki i czosnek przeciśnięty przez praskę.
- Wlej oliwę i sok z cytryny, dorzuć płatki chili, drobno posiekany koperek i miętę.
- Dopraw solą i świeżo zmielonym pieprzem do smaku. Wymieszaj i odstaw na 30 minut.
- Przed podaniem ponownie przemieszaj. Po wierzchu możesz dodatkowo polać oliwą.
