Jaka kawa jest najzdrowsza? Wyjaśnijmy to raz na zawsze

Półki w sklepach uginają się od paczek z kawą i eleganckich puszek wskazujących na produkty premium. A jak bardziej poszukasz, to zobaczysz, że na standardowej ofercie marketów nie kończy się wybór produktów.

Specjalistyczne sklepy oferują ziarna w różnym stopniu wypalenia z wielu różnych zakątków świata. Łatwo się w tym wszystkim pogubić, dlatego postanowiłam uporządkować informacje na temat różnych rodzajów kawy, aby łatwiej było wybrać taką, która oferuje najwięcej naturalnych związków korzystnych dla organizmu, a jednocześnie nie obciąża go niepotrzebnymi dodatkami.

Ziarna jasno palone uchodzą za najbardziej "funkcjonalne", bo w trakcie krótszego palenia zachowują większą ilość przeciwutleniaczy, a zwłaszcza kwasu chlorogenowego. To on stoi za prozdrowotnym działaniem kawy: pomaga stabilizować poziom glukozy, działa przeciwzapalnie i wspiera pracę wątroby. Jednak jasne palenie skutkuje zupełnie innym smakiem kawy, który nie wszystkim odpowiada – napar jest bardziej kwaśny, ale też bardziej są w nim wyczuwalne aromaty owocowe.

Ekstrakt wychodzi klarowny i lżejszy w odczuciu, ale w efekcie jest bardziej pobudzający, ponieważ w jasno palonych ziarnach pozostaje odrobinę więcej kofeiny. Dla osób przyzwyczajonych do klasycznego czekoladowo-orzechowego smaku kawy, minusem jest zupełnie inny profil smakowy naparu. Jasno palone ziarna często są również droższe od klasycznej kawy.

Ciemno palonych ziaren nikomu nie trzeba przestawiać – kuszą intensywnym aromatem i głębią, a w klasycznym włoskim espresso zachodzi idealna równowaga pomiędzy kwasowością a goryczą. Jednak w trakcie intensywnego wypalania ziarna tracą część cennych związków o działaniu przeciwutleniającym.

Zyskują za to bardziej stabilny, przyjemnie wytrawny smak i aromat, który wielu osobom kojarzy się z "prawdziwą kawą". Ich pobudzający efekt bywa łagodniejszy, a napar jest mniej kwaskowy, co doceniają osoby z wrażliwym żołądkiem. Warto jednak pamiętać, że zbyt mocno wypalone ziarna mogą być trudniejsze do strawienia i niepotrzebnie gorzkie.

Zdrowotny potencjał kawy w dużej mierze zależy również od sposobu jej przygotowania. Kawa filtrowana, parzona w dripie, przelewie lub ekspresie z filtrem papierowym uchodzi za najkorzystniejszą, bo filtr wychwytuje część diterpenów odpowiedzialnych za podnoszenie poziomu cholesterolu.

Również odpowiednio zaparzone espresso jest dobrze tolerowane przez większość osób, o ile jest spożywane z umiarem. Za bezpieczną normę uznaje się obecnie maksymalnie 5 filiżanek dziennie, co odpowiada ok. 400 mg kofeiny na dobę, przy czym ważna jest również pora dnia. Najmniej korzystny wpływ na zdrowie wykazuje kawa gotowana, zalewana wrzątkiem lub przygotowywana w tygielku, ponieważ zawiera więcej związków podnoszących poziom lipidów.

Na smak i lekkość kawy wpływają dodatki. Klasyczne mleko lub roślinne delikatnie łagodzi smak kawy, bez obciążania napoju kaloriami. Śmietanka nadaje aksamitność, ale wyraźnie zwiększa kaloryczność kawy. Jednak zdecydowanie najgorszym wyborem są zabielacze do kawy, które zwykle zawierają utwardzone tłuszcze roślinne, syrop glukozowy i sztuczne aromaty, które są szkodliwe dla zdrowia.

Znacznie lepszym rozwiązaniem jest odrobina cynamonu, kardamonu, wanilii lub szczypta kakao, które wzbogacają smak naparu, a przy okazji zapewniają dodatkową porcję antyoksydantów. W niewielkiej ilości sprawdzi się również gorzka czekolada, wnosząc wartościowy pakiet polifenoli i subtelną słodycz bez nadmiaru cukru.

W przeciwieństwie do świeżo mielonych ziaren, gotowe mieszanki typu 3 w 1 oraz większość kaw instant mają niewiele wspólnego z wartościowym naparem. Zwykle zawierają dużo cukru, tłuszczów roślinnych, sztucznych aromatów i stabilizatorów, a niewiele naturalnych ziaren.

Kawa instant bywa wygodna, lecz traci większość substancji odpowiadających za prozdrowotny potencjał. Jeśli więc zależy ci na jakości i korzyściach dla organizmu, najlepiej sięgaj po świeże ziarna i łagodne dodatki, które pozwalają kawie pokazać swoje najlepsze strony.