W Azji chrupią go jak jabłka. W Polsce wciąż jest mało znany i trudno dostępny

Jagodzian rambutan (Nephelium lappaceum) to bliski krewny liczi i longana, który należy do rodziny mydleńcowatych. Jego nazwa jest najlepszym opisem wyglądu – pochodzi od malajskiego słowa "rambut", oznaczającego po prostu "włosy". To właśnie te charakterystyczne, miękkie wyrostki na skórce odróżniają go od lekko chropowatego liczi czy niemalże gładkiego longana. W naturze rambutan rośnie na wiecznie zielonych drzewach osiągających nawet 20 metrów wysokości, głównie w wilgotnym klimacie Azji Południowo-Wschodniej.

Ojczyzną tego niezwykłego owocu są Malezja i Indonezja, jednak dziś występuje już w wielu tropikalnych zakątkach świata – od Tajlandii i Wietnamu, przez Australię, aż po Amerykę Środkową. W krajach azjatyckich jest tak popularny jak u nas jabłka, a jego obecność w domu często symbolizuje dostatek. Dojrzałe owoce przybierają barwę od żółtej przez pomarańczową aż po głęboką czerwień. Na drzewach tworzą efektowne i barwne kiście.

Pod włochatą skórką kryje się prawdziwa bomba witaminowa. Rambutan wyróżnia się przede wszystkim imponującą zawartością witaminy C. Zjedzenie około 10 owoców może zaspokoić, a w niektórych przypadkach nawet dwukrotnie przekroczyć dzienne zapotrzebowanie organizmu na ten składnik. To sprawia, że jest doskonałym wsparciem w walce z infekcjami i stresem oksydacyjnym.

Oprócz witaminy C miąższ dostarcza innych cennych składników takich jak:

• wapń,
• potas,
• miedź,
• żelazo,
• magnez,
• mangan,
• witamina A,
• witaminy z grupy B (B1, B2, B3).

Rambutan jest również źródłem błonnika pokarmowego, który reguluje trawienie. Oprócz tego znajdują się w nim polifenole (geraniina, kwas elagowy, kwas galusowy, korylagina) oraz flawonoidy (kwercetyna, rutyna) o silnych właściwościach antyoksydacyjnych.

Regularne sięganie po te owoce może przynieść korzyści wykraczające poza zwykłą przyjemność smakową. Wysoka dawka antyoksydantów sprawia, że rambutan skutecznie walczy z wolnymi rodnikami i pomaga opóźnić procesy starzenia się komórek. W krajach azjatyckich tradycyjnie wykorzystuje się go do wspierania organizmu w stanach osłabienia oraz przy problemach trawiennych.

Naukowcy przyglądają się rambutanowi coraz uważniej. Badania sugerują, że owoc ten wykazuje działanie:

• Wspomagające obniżanie poziomu cholesterolu – dzięki wysokiej zawartości błonnika i antyoksydantów.
• Przeciwbakteryjne – zwalcza niektóre szczepy bakterii, w tym E. coli.
• Przeciwzapalne – pomaga łagodzić stany zapalne w organizmie.

Dla osób, które dbają o linię, dobrą wiadomością jest duża zawartość wody i błonnika, co zapewnia uczucie sytości.

Choć rambutan wciąż jest w naszym kraju rzadkością, to jego dostępność w ostatnich latach nieco się poprawiła. Nie znajdziesz go raczej w osiedlowym sklepiku, jednak większe supermarkety z działami "kuchnie świata" lub delikatesy premium miewają go w swojej ofercie. Z powodzeniem zamówisz je także online w sklepach internetowych specjalizujących się w egzotycznej żywności.

Cena rambutanu w Polsce bywa wysoka i często sprzedaje się go na sztuki lub w małych opakowaniach (np. 100-200 g). Za jedną "włochatą kuleczkę" trzeba zapłacić od 2 do nawet 5 złotych, a kilogram może kosztować kilkadziesiąt złotych, zwłaszcza poza sezonem.

Mimo wielu zalet, rambutan wymaga pewnej ostrożności. Podstawową zasadą jest unikanie jedzenia surowych pestek. W przeciwieństwie do miąższu, nasiona zawierają substancje toksyczne (m.in. saponiny i garbniki), które mogą wywołać silne dolegliwości żołądkowe, a w dużych ilościach być niebezpieczne dla zdrowia. Pestki stają się jadalne dopiero po obróbce termicznej (np. uprażeniu).

Osoby chorujące na cukrzycę powinny traktować rambutan jako okazjonalny dodatek do diety. Dojrzały miąższ jest bowiem bardzo słodki i ma wysoki indeks glikemiczny, dlatego owoc ten spożywany w nadmiarze może gwałtownie podnieść poziom glukozy we krwi. Alergicy uczuleni na inne owoce tropikalne również powinni zachować czujność przy pierwszym kontakcie z tym egzotycznym przysmakiem.

Rambutan to dowód na to, że natura potrafi zaskakiwać. Jego intrygujący wygląd idzie w parze z orzeźwiającym smakiem, przypominającym połączenie winogrona ze śliwką, wzbogaconym o kwiatową nutę. Jest cennym źródłem witaminy C i błonnika, a zawarte w nim antyoksydanty chronią komórki organizmu przed stresem oksydacyjnym. Choć w Polsce wciąż jest egzotyczną ciekawostką, zdecydowanie zasługuje na chwilę uwagi. Jeśli więc trafisz na niego w sklepie, śmiało wrzuć go do koszyka, a być może odkryjesz nowy ulubiony owoc.

Bibliografia:

1. Afzaal M. i in., Nutritional, pharmaceutical, and functional aspects of rambutan in industrial perspective: An updated review, Food Sci Nutr. 2023;11:3675–3685.
2. Shahrajabian M. H. i in., Rambutan, a tropical plant with ethno-pharmaceutical properties, Agrociencja, 2020 54(1).