Śląski sposób na ziemniaki. Dziś już prawie zapomniany, a szkoda, bo smakuje obłędnie

Jedną z podstawowych potraw w kuchni śląskiej, zwłaszcza w biedniejszych domach, były praznunki, nazywane też prandzonkami, prażuchami lub prażonkami. W skrócie można powiedzieć, że jest to rodzaj ziemniaczanego purée, ale kremowa masa powstaje w nieco inny sposób – bez dodatku masła, mleka czy maślanki.

Pranzunki tradycyjnie powstawały z ziemniaków zmieszanych z podprażoną na suchej patelni mąką ziemniaczaną. Nabiał w postaci maślanki lub kwaśnego mleka był podawany osobno. Z ziemniaczanej masy lepiono kule, które układano na talerzu. W bogatszych domach na ziemniakach lądowały skwarki.

O pranzunkach wspomina Mieczysław Gładysz w publikacji etnograficznej Stare i Nowe Siołkowice. Pisze, że jest to:

„potrawa z gotowanych ziemniaków rozmieszanych z paroma łyżkami mąki pszennej lub ziemniaczanej prażonej na ogniu".

Również ks. Norbert Bonczyk wspomina o pranzunkach podawanych w jednym z uboższych domów na Śląsku:

"właśnie siedziała liczna Podeszwów rodzina, przy prażonkach z maślanką, gdy wpadła nowina, w ubożuchną ich pańską komorę z rozkazem".

Pranzunki sprawdzą się również jako dodatek do mięsa, gulaszu lub sosu pieczarkowego.

Składniki:

• 1 kg ziemniaków typu B lub C,
• 100 g mąki pszennej lub ziemniaczanej,
• 250 g wędzonego boczku,
• 1 cebula,
• łyżeczka soli.

Wykonanie:

1. Obierz i umyj ziemniaki. Zalej wodą, dodaj łyżeczkę soli i wstaw do zagotowania.
2. Na suchej patelni podpraż wybraną mąkę na złoty kolor.
3. Dodaj do ugotowanych ziemniaków (bez odcedzania wody), wymieszaj i pozostaw jeszcze przez chwilę na ogniu.
4. Następnie ubij tłuczkiem ziemniaki do konsystencji kremowego purée.
5. Na osobnej patelni podsmaż pokrojony w małą kostkę boczek. Gdy się zarumieni dodaj posiekaną cebulę.
6. Pranzunki połóż łyżką na talerz, okraś smażonymi dodatkami.