Szarlotkę piekła Maria Krzeptowska, deser jest dzisiejszą wersją © Licencjodawca

Turyści w górach się nim zajadają. Mało kto wie, jak naprawdę powstał

Magdalena Pomorska

Szarlotka tatrzańska to klasyk klasyków. Proste składniki, wyjątkowy smak, które w kuchni góralskiej są kluczowe. Współczesne propozycje "na słodko", w tym deser chochołowski, to też uczta smaków. Z piękną i wartą poznania historią - jak zapewnił mnie pan Józek Krzeptowski ze Schroniska Górskiego PTTK na Polanie Chochołowskiej.

Dolina Chochołowska, będąca największą doliną w polskich Tatrach, przyciąga turystów wyjątkowym krajobrazem, zwłaszcza podczas wiosennego rozkwitu krokusów. Podczas tych kilku tygodni spory teren zmienia się w fioletowy dywan, co jest powodem, dla którego wiele osób regularnie planuje wycieczki właśnie w tym czasie.

Na trasie nie sposób wtedy nie odwiedzić Schroniska Górskiego PTTK na Polanie Chochołowskiej. Już w 1931 roku, choć wciąż niewykończone, zaczęło przyjmować pierwszych gości. Oficjalne otwarcie nastąpiło rok później, co uczyniło z niego ważny punkt na mapie tatrzańskich wojaży. Urokliwa architektura i górski klimat to jedne z cech świadczące o wyjątkowości tego miejsca. Ale nie bez znaczenia jest kuchnia i dania z niej serwowane. O te specjały zapytałam pana Józka Krzeptowskiego.

Dalsza część artykułu pod materiałem wideo

Obiad na Krupówkach w rozsądnej cenie? Tu ceny nie wywołują ciarek

Placek z jabłkami do upieczenia o każdej porze

Historia szarlotek w Tatrach sięga lat 30. ubiegłego wieku. Wypiek zaczynał się od "ochoty na coś słodkiego" przy jednoczesnym użyciu łatwo dostępnych, niedrogich produktów. Zarówno w tamtych czasach, jak i w górach, nie można było pozwolić sobie na wymyśle składniki.

- Moja babcia, Maria Krzeptowska, razem z dziadkiem Andrzejem, prowadziła schronisko w Roztoce. Dziadek był łasuchem, a babcia miała zawsze pod ręką w piwnicy jabłka, mleko od krów i mąkę. Piekła dla dziadka ciasto na początku zwane plackiem. Później piekła również dla turystów odwiedzających schronisko i wszystkim taka szarlotka smakowała - wyjaśnia Józek Krzeptowski.

Dodaje też, że pieczona była w odpowiednich warunkach. Dziś już coraz trudniej o takie urządzenia we współczesnych kuchniach.

- Była pieczona w szabaśniku, w piecu opalanym drewnem. Babcia Marysia zapoczątkowała pieczenie szarlotki w tatrzańskich schroniskach, recepturę z pomyślnością przeniosła do schroniska w Pięciu Stawach, które później również prowadziła. Nasz deser to szarlotka na bazie receptury babci, którą z schroniska w Pięciu Stawach przyniósł mój tata Józef Krzeptowski - dodaje mój rozmówca i przechodzi do gwiazdy rozmowy, czyli deseru chochołowskiego.
Józef Krzeptowski przy schronisku górskim
Józef Krzeptowski przy schronisku górskim © Archiwum Prywatne

Deser chochołowski - jabłka, jagody i śmietana

Kiedy jedna z redakcyjnych koleżanek pokazała mi zdjęcie obłędnie wyglądającego kawałka ciasta, polanego sowicie śmietanką i okraszonego sosem jagodowym z widocznymi kawałkami owoców, od razu wiedziałam, że nie jest to zwyczajny deser. Moje przypuszczenia się potwierdziły.

- W 1996 roku do kart deserów oprócz tradycyjnej szarlotki, mój tata dodał deser chochołowski, czyli szarlotkę z polewą z jagód z Doliny Chochołowskiej i śmietany. Tata, podobnie jak dziadek, był łasuchem i stworzył ten deser na bazie eksperymentów smakowych - opowiada przedstawiciel Schroniska Górskiego PTTK na Polanie Chochołowskiej.

Smak szarlotki tkwi w jej prostocie. Jak wylicza Józek Krzeptowski:

- [...] mąka, cukier, jajka, margaryna, mleko, jabłka i cynamon. Wisienką na torcie jest natomiast polewa. Zawsze dbamy, aby produkty znajdujące się w szarlotce były jak najlepszej jakości i zgodne z tajną recepturą naszej babci.
Deser chochołowski
Deser chochołowski © Licencjodawca

Nie mogłam nie zapytać więc o same jagody, które nie tak łatwo jest nazbierać, a na urodzaj duży wpływ ma pogoda.

- W sezonie większość chłodni, które posiadamy w obiekcie, jest wypełniona po brzegi jagodami. Jednak w ostatnich latach sezon na jagody był słabszy, dlatego staramy się na bieżąco uzupełniać zapasy, aby nie zabrakło nam polewy.

Jeśli więc masz ochotę na coś, co jeszcze bardziej podkreśli twój wyjazd do Zakopanego i okolic, zaplanuj sobie deser z pięknym widokiem i barwą smaków dla kubków smakowych w Schronisku Górskim PTTK na Polanie Chochołowskiej.

Magdalena Pomorska-Gąsowska, szefowa redakcji Pyszności.pl

Wybrane dla Ciebie
Włoski deser robię ze skandynawskim serkiem. Jest pyszny i ma więcej białka
Włoski deser robię ze skandynawskim serkiem. Jest pyszny i ma więcej białka
Kładę na kanapki zamiast wędliny czy pasty. Nie potrzebuję już żadnych dodatków
Kładę na kanapki zamiast wędliny czy pasty. Nie potrzebuję już żadnych dodatków
Ten pasztet na Wielkanoc nie ma ani mięsa, ani strączków. Do sałatki jak znalazł
Ten pasztet na Wielkanoc nie ma ani mięsa, ani strączków. Do sałatki jak znalazł
Wygląda niepozornie i zalega w sklepowych lodówkach. Uchodzi za tłusty, ale to solidna porcja białka
Wygląda niepozornie i zalega w sklepowych lodówkach. Uchodzi za tłusty, ale to solidna porcja białka
Jeszcze sto lat temu była rarytasem. Dziś większość wzdryga się na myśl o tej zupie
Jeszcze sto lat temu była rarytasem. Dziś większość wzdryga się na myśl o tej zupie
Ten składnik rosołu podzielił rodzinę przy stole. Teściowa zawsze dodaje, ja mam inne zdanie
Ten składnik rosołu podzielił rodzinę przy stole. Teściowa zawsze dodaje, ja mam inne zdanie
Rocznie zjadamy tylko pół kilograma. Kiedyś dziadek przyrządzał na każde święta
Rocznie zjadamy tylko pół kilograma. Kiedyś dziadek przyrządzał na każde święta
Deser, który nawilża jelita. Jest pyszny i można jeść bez wyrzutów sumienia
Deser, który nawilża jelita. Jest pyszny i można jeść bez wyrzutów sumienia
Właśnie pojawiły się w lesie. Tylko doświadczeni grzybiarze je zbierają, bo wiedzą, jak są pyszne
Właśnie pojawiły się w lesie. Tylko doświadczeni grzybiarze je zbierają, bo wiedzą, jak są pyszne
Mało kto robi mielone z tego mięsa. Kosztuje grosze, a ma ogrom żelaza i mikroelementów
Mało kto robi mielone z tego mięsa. Kosztuje grosze, a ma ogrom żelaza i mikroelementów
Nacieram nimi udka i piekę. Dzięki temu mają chrupiącą, złotą skórkę, a mięso pozostaje soczyste i miękkie
Nacieram nimi udka i piekę. Dzięki temu mają chrupiącą, złotą skórkę, a mięso pozostaje soczyste i miękkie
Na Kujawach robią tę pyszną zupę. Jej główny składnik ma lepszy wpływ na jelita niż cokolwiek innego
Na Kujawach robią tę pyszną zupę. Jej główny składnik ma lepszy wpływ na jelita niż cokolwiek innego