Na podkarpackich stołach lądują co tydzień. Reszta Polski nawet nie kojarzy nazwy

Pierwsze wzmianki o proziokach pojawiają się w XIX wieku, kiedy to gospodynie musiały sobie radzić bez drożdży. Zamiast chleba zagniatały ciasto na bazie mąki, sody oczyszczonej (zwanej gwarowo "prozom") i kwaśnego mleka. Zamiast czekać godzinami, aż ciasto wyrośnie, wystarczyło kilka minut, by rodzina mogła usiąść do stołu.

Dawniej pieczono je na blasze ustawionej na kuchennym piecu kaflowym. Zapach świeżych prozioków rozchodził się po całej chałupie, a dzieci często nie mogły się doczekać, aż gospodyni zdejmie je z blachy. Wspomina się nawet, że najmłodsi potrafili "podkraść" jeszcze gorący placek, szybko obtoczyć go w cukrze i uciekać do sadu, żeby zjeść na świeżym powietrzu.

Prozioki często pojawiały się przy większych okazjach, na przykład na weselach podawano je obok tradycyjnego chleba, a w święta Bożego Narodzenia towarzyszyły kapuście z grochem. Starsi mieszkańcy Podkarpacia wspominają, że kiedy brakowało słodyczy, gospodynie smarowały je śmietaną i posypywały cukrem, a taki prosty i mało wymyślny deser smakował lepiej niż niejedno ciasto z cukierni.

Składniki:

• kilogram mąki pszennej,
• 2 szklanki kwaśnego mleka lub kefiru,
• 2-3 jajka,
• 3-4 łyżki śmietany,
• łyżka cukru,
• łyżeczka soli,
• 2 płaskie łyżeczki sody oczyszczonej.

Sposób przygotowania:

1. Roztrzep jajka, połącz je ze śmietaną i mlekiem.
2. Dodaj sól, cukier oraz sodę, a następnie stopniowo wsypuj mąkę, aż powstanie miękkie, sprężyste ciasto.
3. Rozwałkuj je na grubość około 1,5 cm i wykrawaj kształty – kwadraty, trójkąty albo kółka.
4. Piecz w piekarniku nagrzanym do 180°C przez około 20 minut, aż nabiorą złocistego koloru.

Prozioki można jeść na setki sposobów. Na przykład jeszcze ciepłe, z masłem, które rozpływa się w miękkim wnętrzu. W wersji tradycyjnej serwowano je z domowym twarogiem i szczypiorkiem albo z powidłami śliwkowymi. Dziś świetnie sprawdzają się także jako baza do nowoczesnych kanapek z hummusem, pieczonym mięsem czy warzywami. Nie zapominajmy również o wersji na słodko z cukrem i śmietaną.