Wiosną jest hitem. Ale za zbieranie można dostać nawet 5 tys. złotych kary, a mało kto o tym wie

Chociaż czosnek niedźwiedzi nie przypomina znanych nam główek, należy do tej samej rodziny amarylkowatych. Nazwa jest związana z niedźwiedziami, które po wybudzeniu ze snu zimowego szybko znajdują po zapachu pożywną roślinę. Uwaga: czosnek niedźwiedzi przypomina liście konwalii, które są trujące. Może być też mylony z zimowitem jesiennym. Ale wystarczy potrzeć liście palcami, żeby rozpoznać charakterystyczny, ostry zapach. Dawniej była to roślina chętnie zbierana, wykorzystywana w kuchni i medycynie naturalnej. Ma działanie przeciwbakteryjne, pomaga usuwać toksyny i poprawia trawienie. Stosowano ją także zewnętrznie na problemy skórne, do leczenia ran i łagodzenia bólów reumatycznych.

Roślina występuje na terenie całej Europy, głównie w lasach liściastych obszarów górskich lub na wyżynach. U nas jest jej więcej na południu kraju. Na terenach nizinnych stanowiska są mniejsze i bardziej rozproszone. Bardzo aromatyczne listki pojawiają się już w końcówce lutego, kiedy korony drzew nie blokują jeszcze dostępu do światła. W kwietniu na łodygach widać drobne białe kwiatki, które utrzymują się do lipca. Wtedy rośliny są zapylane przez trzmiele i muchy. Co ciekawe, czosnek niedźwiedzi może również wyprodukować nasiona samodzielnie, bez pomocy owadów. Jak to możliwe? Słupek wygina się w kierunku pręcików i w ten sposób dochodzi do samozapylenia.

Roślina jest objęta w Polsce częściową ochroną na mocy Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. To znaczy, że można ją zbierać ręcznie tylko na obszarze województw śląskiego, małopolskiego i podkarpackiego, gdzie znajduje się najwięcej stanowisk. Jednak zawsze należy posiadać zgodę Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Co więcej, trzeba pamiętać o tym, aby zostawić nie mniej niż 75 proc. roślin i nie można naruszać systemu korzeniowego. W pozostałych województwach czosnek niedźwiedzi może być zbierany jedynie z własnych upraw. Za nieprzestrzeganie zasad grozi kara grzywny w wysokości od 20 złotych do 5 tys. złotych.

Ochrona czosnku niedźwiedziego wynika przede wszystkim z tego, że potrzeba kilku lat, aby stanowiska się odtworzyły, a są one ważne dla całego leśnego ekosystemu. W przeszłości masowe, niekontrolowane zbieranie tej rośliny doprowadziło do drastycznego spadku jej populacji, szczególnie na terenach nizinnych. Dlatego wprowadzono regulacje prawne, które mają na celu nie tylko ochronę samej rośliny, ale także różnorodności biologicznej – czosnek niedźwiedzi jest jednym z pierwszych źródeł pokarmu dla owadów zapylających po zimie.

Jeśli nie masz zezwolenia na zbiór, najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest zakup czosnku z legalnych upraw. W sezonie świeże liście bez problemu znajdziesz na targowiskach, w sklepach ze zdrową żywnością, a coraz częściej także w popularnych marketach. Upewnij się, że pochodzą z hodowli rolniczej, a nie z nielegalnej wycinki w lesie. Inną, niezwykle prostą metodą, jest własna uprawa. Sadzonki lub nasiona czosnku niedźwiedziego są tanie i ogólnodostępne w centrach ogrodniczych. Roślina świetnie się czuje w przydomowych ogródkach, a nawet w większych donicach na zacienionych balkonach – dzięki temu masz pewność, że jesz produkt ekologiczny i w pełni legalny.

Czosnek niedźwiedzi wykorzystasz w kuchni na wiele sposobów. Świetnie smakuje zmiksowany z oliwą i orzeszkami piniowymi na pesto. Możesz go wkroić do masła ziołowego, dodać do twarożku lub jajecznicy. Dobrze smakuje w zupach kremach, a przy tym doskonale wspomaga naturalną odporność organizmu, co jest ważne w okresie przejściowym.