Świętokrzyski placek spod kamienia

Placek spod kamienia to wyjątkowe ciasto, które od początku XX wieku jest częścią kulinarnej tradycji dawnej parafii Wąchock. Jego nazwa pochodzi od unikalnej metody dojrzewania, która polega na obciążeniu ciasta kamieniem. Ta technika nadaje mu niepowtarzalny smak i konsystencję.

Według relacji najstarszych mieszkanek regionu, ciasto to, choć proste w przygotowaniu, było uważane za wykwintne. Jego wyjątkowość wynikała z metody dojrzewania, która polegała na 2-3 dniowym leżakowaniu pod obciążeniem. Kamień używany do tego celu musiał być odpowiednio płaski i ciężki, aby równomiernie obciążyć ciasto, nie uszkadzając go.

Placek spod kamienia był tradycyjnym przysmakiem świątecznym, a także wypiekanym na inne ważne uroczystości. W latach 60. i 70., podczas rozkwitu Ośrodków Nowoczesnej Gospodyni, kobiety uczestniczące w kursach gotowania i pieczenia często przygotowywały ten specjał na uroczyste zakończenia kursów.

Co ciekawe, podczas przygotowania blatów jasne ciasto otula kakaowe jak "koperta", a potem całość rozwałkowuje się do rozmiaru foremki. Blaty można też upiec na jednej większej blasze, a potem przyciąć do równych wymiarów – odcięte brzegi świetnie nadają się na chrupiącą posypkę do dekoracji wierzchu.

Wykonanie krok po kroku zobacz na wideo powyżej, a poniżej znajdziesz dokładne proporcje składników. Do tego przepisu polecam dobrej jakości jajko i kakao, przesianie mąki, a także możliwie swojską śmietanę. Do ubicia nie nadaje się śmietanka UHT, najlepsza będzie świeża śmietanka o zawartości min. 30 proc. tłuszczu.

Składniki:

• 600 g śmietany 12 proc.,
• 800 g mąki pszennej tortowej,
• 2 łyżeczki sody oczyszczonej,
• 3/4 szklanki cukru,
• 1 żółtko,
• 1,5 łyżeczki kakao.

Krem do przełożenia:

• 1 l śmietanki 30 proc.,
• 1 szklanka cukru pudru.

Ciasto piekłam w temperaturze 170 stopni Celsjusza przez około 30 minut (aż było ładnie zarumienione). Wymiary formy: 28x18 cm. Obciążone kamieniem - lub bardziej praktycznie: dwoma kilogramami mąki - ciasto powinno leżakować w lodówce najlepiej przez całą noc.