Tę zupę gotują od 200 lat. Żadne święta wielkanocne nie mogły się bez niej odbyć
Trudno wyobrazić sobie polskie śniadanie wielkanocne bez żurku. To zupa, która domyka post i obwieszcza radosne świętowanie, zajmując honorowe miejsce tuż obok białej kiełbasy i faszerowanych jaj. Chociaż w każdym regionie smakuje nieco inaczej, to właśnie na Śląsku przygotowuje się jego najbardziej treściwą i dopracowaną wersję.
Jednym z najciekawszych wariantów tego dania jest żur żyniaty, który w 2020 roku został doceniony wpisem na Listę Produktów Tradycyjnych. Nazwa "żyniaty" (ożeniony) pochodzi z gwary śląskiej i opisuje zupę bogatą, czyli taką, w której "ożeniono" ze sobą wszystkie najlepsze składniki: zakwas, ziemniaki oraz obfitą wkładkę mięsną. W przeciwieństwie do "żuru samotnego", który jadano w dni postne jedynie z chlebem, wersja żyniata symbolizuje świąteczną obfitość i domowe ciepło.
Historia tej potrawy merytorycznie sięga przełomu XVIII i XIX wieku. Chociaż sam żur jako potrawa z zakwaszonej mąki znany był w Polsce już w XV wieku, to dopiero pojawienie się ziemniaków na Śląsku stworzyło podwaliny pod dzisiejszy przepis. Dawniej w każdym domu znajdował się specjalny garnek, nazywany "żurokiem", w którym zawsze kisił się zaczyn. Żur żyniaty stał się daniem świątecznym i sobotnim, przygotowywanym wtedy, gdy gospodynie mogły pozwolić sobie na dodanie boczku, wędzonej kiełbasy i okraszonych ziemniaków.
Chrzanica - regionalna zupa na wielkanocny stół
Śląski żur żyniaty
Ciekawym akcentem w tym śląskim przepisie jest dodatek miodu do ziemniaków. Świetnie przełamuje kwaśny smak naturalnego zakwasu żytniego, wzbogacając całą kompozycję. Do tego wkładka mięsna i goście rozpłyną się w zachwytach.
Składniki:
- 0,7 l zakwasu żytniego na żur,
- 200 g boczku wędzonego,
- 2 kiełbasy podwędzane,
- 1 kg ziemniaków,
- 1 cebula,
- 3 ząbki czosnku,
- 1 łyżeczka miodu,
- 2 liście laurowe,
- 3 kulki ziela angielskiego,
- sól, pieprz, majeranek do smaku.
Sposób przygotowania:
- W litrze wody ugotuj wywar na 100 g boczku z dodatkiem liści laurowych i ziela angielskiego. Wywar powinien bulgotać przez około godzinę.
- Ziemniaki obierz, pokrój w grubą kostkę i ugotuj w zupie. Gdy zmiękną, wyjmij je z wywaru.
- Pozostały boczek pokrój w kostkę i usmaż na skwarki z cebulą.
- Ziemniaki przeciśnij przez praskę i wymieszaj je z miodem oraz tłuszczem z cebulką.
- Kiełbasę pokrój w plasterki i podsmaż. Ugotowany wcześniej boczek pokrój w plastry.
- Do wywaru wlej zakwas i doprowadź do wrzenia.
- Dodaj czosnek roztarty z solą, pieprzem i majerankiem.
Na talerz wyłóż masę ziemniaczaną, kawałki boczku i kiełbasy, a następnie delikatnie zalej gorącym żurem. Dodatkowo możesz dorzucić ugotowane na twardo jajko lub porcję świeżego chrzanu. Smacznego!
